lucivo

14C - link

2012-02-08T10:35:00.008+01:00

Zanim dotrzemy do Wiślicy, pozwolę sobie na małe wtrącenie - chciałbym polecić stronę internetową:
Chronologia wczesnopiastowskiej architektury kamiennej
Jest to prezentacja wyników badań radiowęglowych węgielków utrwalonych w zaprawie murów architektury przed- i romańskiej. Z powodów finansowych grant nie został ukończony w założonym czasie i część obiektów nie została jeszcze przebadana. Na razie brakuje też wniosków, które zostaną opublikowane po przebadaniu wszystkich próbek.

Uwaga na marginesie - warto uprzednio zapoznać się z krytyczną analizą metody 14C w badaniach architektury wygłoszoną przez Dariusza Sikorskiego pt. O nadziejach związanych z datowaniem metodą 14C zabytków architektury średniowiecznej w Polsce (głos w niedokończonej dyskusji) [w:] Architektura romańska w Polsce. Nowe odkrycia i interpretacje, Gniezno 2009.

Dwusetny Stradów

2012-01-31T22:02:00.003+01:00

To już dwusetny post na Lucivo. Materiałów na prowadzenie naszego bloga chyba nigdy nie zabraknie - i to jest wspaniałe. Dziś będzie wyjątkowo - o największym zachowanym grodzisku w Polsce znajdującym się w Stradowie.
Olbrzymi zespół osadniczy o powierzchni 25 ha, w skład którego wchodzi wspomniane grodzisko, funkcjonował według najnowszych ustaleń w okresie od IX do 2. połowy XI wieku. Składał się z grodu właściwego o powierzchni 1,5 ha zwanego Zamczyskiem oraz z podgrodzi o następujących nazwach: Barzyńskie, Mieścisko, Waliki. Poszczególne części zespołu istniały w różnym przedziale czasowym. Precyzyjne datowanie tak dużego założenia jest do dziś przedmiotem badań i dyskusji; odsyłam do literatury wymienionej na końcu wpisu. Obok m. in. Naszacowic i Trzcinicy, Stradów był jednym z monumentalnych grodów wiślańskich. Pełniły one najpewniej funkcję reprezentacyjną (manifestowanie posiadanej władzy) i refugialną. W czasach formowania się państwa piastowskiego grody Małopolski uniknęły losu niektórych grodów wielkopolskich nie ulegając celowemu zniszczeniu. Badacze widzą w tym fakcie lojalny stosunek lokalnych możnych wobec Piastów.
Czas na parę słów wrażeń z tego pięknego miejsca. Dotarliśmy tam wczesnym rankiem, po odwiedzeniu kościoła w Starej Zagości. Widok grodziska był naprawdę imponujący. Dostaliśmy się na nie idąc przez podgrodzie Barzyńskie. Weszliśmy na wał, a następnie na majdan. Stamtąd roztaczał się wspaniały widok na południe i na dawne podgrodzie Mieścisko. Teren grodziska opuściliśmy schodząc zboczem południowo-zachodnim. Zdjęcia zebrane w prezentacji oddają przebieg tej trasy.

Nadszedł czas, by w kolejnym wpisie przedstawić [hipotetyczną] siedzibę księcia pogańskiego, silnego bardzo, siedzącego w Wiślech...

Literatura:
Buko A. (red.), Stradów. Wczesnośredniowieczny zespół osadniczy, t. 1, Kraków 2007. W 2010 roku ukazał się drugi tom tej serii o podtytule Materiały archeobotaniczne i archeozoologiczne z badań na stanowisku 1 w latach 1956-1963.

Goście w Zagości

2012-01-27T23:43:00.002+01:00

Ego Henricus Dei gracia filius Boleslai Ducis Poloniae de dominio quod o patris mei voluntate et gracia dum viverem habui, pro salute arentum meum et mea Hospitali Beati Joannis Baptistae, de Jerosolymis, ad victum omnium, ibidem in Christo pauperum convenientium villas duas...*

W Starej Zagości gościliśmy jeszcze przed poranną mszą. Z tego powodu zastaliśmy otwarty kościół i księdza, który nas wpuścił "od zaplecza" (co było bardzo istotne, bo to właśnie w później dobudowanej zakrystii podziwiać można unikatowe detale romańskie takie jak płaskorzeźby syren).

Świątynia ufundowana została przez Księcia Henryka Sandomierskiego, po jego powrocie z krucjaty do Ziemi Świętej. Wybudowana pośmiertnie.
Romańskie korzenie ma dzisiejsze prezbiterium oraz część nawy. Dalsza część budynku to efekt późniejszych przebudów, które negatywnie odbiły się także na romańskiej rzeźbie (skucie detali na przełomie XIX i XX wieku**).

Ale tak naprawdę zagojski kościół to szalenie ciekawa historia*** władcy dzielnicy sandomierskiej. Historia krzyżowca i budowniczego. Książę Henryk pielgrzymkę do Ziemi Świętej odbywa ok. 1154 roku. Niestety nie znamy żadnych szczegółów dotyczących tego wydarzenia. Po powrocie do kraju rozpoczyna zakrojoną na szeroką skalę akcje fundacyjną. Z jego woli do Polski trafia pierwszy Zakon szpitalniczo-rycerski - Joannici, przybyły prawdopodobnie ze Znojma. Obok opisywanego kościoła z pewnością istniał także szpital, po którym dziś nie odnajdujemy śladów. Przedostatniemu synowi Bolesława Krzywoustego przypisuje się także fundację/budowę kościołów w Wiślicy, Opatowie (o kolegiacie kiedyś indziej), a także zapewne któryś z nieistniejących sandomierskich.

Ginie walcząc w zasadzce podczas krucjaty przeciwko Prusom w roku 1166. O Henryku Sandomierskim słów kilka jeszcze napiszę wkrótce przy okazji relacji z Wiślicy.

* Kodeks Dyplomatyczny Polski, t. 3, Warszawa 1847-1858

** Z. Świechowski, Katalog architektury romańskiej w Polsce, Warszawa 2009

*** A. Teterycz-Puzio, Henryk Sandomierki (1126/1133 - 18 X 1166), Kraków 2009

Romański Kościelec

2012-01-15T21:42:00.000+01:00

A empory, o których wspomniała Alicja znajdują się w świątyni we wsi Kościelec Proszowicki (Kościelców z romańskimi kościołami mamy w Polsce jeszcze trochę - Kaliski, Kolski oraz Kujawski). Umieszczone są nad bocznymi nawami, po trzy empory. Drugim elementem godnym uwagi jest portal z archiwoltami. Do dekoracji wszystkich elementów użyto liści palm (czyli tzw. palmet).

Kościół ufundowany przez biskupa krakowskiego Wisława herbu Zabawa w 1231 r. Do XVII w. przetrwał bez większych zmian. Dopiero odbudowa po zniszczeniach dokonanych przez arian zbarokoizowała jego bryłę (usunięcie dwóch wież po obu stronach prezbiterium) i wnętrze. Cieszyć się należy i tak z ilości przetrwałych romańskich detali.

Proboszcz parafii nie był zdzwiony faktem, że ktoś może chcieć zabytek zwiedzić, a to wciąż zaskakuje!

Tropie

2012-01-09T17:43:00.000+01:00

Na wyniesieniu terenu nad Jeziorem Rożnowskim, przy dawnym trakcie z Małopolski na Węgry, leży kościółek św. Andrzeja-Świerada. Tradycja każe upatrywać fundatora świątyni w osobie wspomnianego świętego, żyjącego na przełomie X i XI wieku. Według przekazów Długosza miał on mieszkać tutaj w pustelni, a później prowadzić życie eremity na Słowacji.

Badania archeologiczno-architektoniczne prowadzone w Tropiu w latach 60. XX wieku pokazały, że kościół od czternastego stulecia przechodził liczne przebudowy. Najstarsze, romańskie pozostałości z przełomu XI i XII wieku, a więc nie tak stare jak twierdzi tradycja, znajdują się w prezbiterium. Z zewnątrz uczytelniony jest romański mur z rozglifionym oknem.

Wewnątrz jednonawowego kościółka, w chórze znajduje się fresk datowany na pierwszą połowę XII wieku.

Umieszczony został na północnej ościeży łuku tęczowego. Choć skąpo zachowany, to można z niego co nieco odczytać: przedstawia króla w koronie, z berłem, otoczonego aureolą - prawdopodobnie władcę Węgier, świętego Stefana.

Na przeciwnej, południowej ościeży wyeksponowano dwa zacheuszki - świadectwa konsekracji świątyni.

W następnym wpisie pokażemy Wam najlepiej zachowaną emporę w Polsce :)

Szczecińska tarcza w prasie

2012-01-05T22:20:00.001+01:00

Przypadkiem trafiłem na taki artykuł w jednym ze szczecińskich portali miejskich z 2009 roku. Chomikuję go na Lucivo ku pamięci i popularyzacji (głównie chodzi o unikatową fotografię).

Szczecin: Czy powstanie replika średniowiecznej tarczy
Małgorzata Klimczak, Dodane 2009-04-07 07.05

Muzeum Narodowe ma pomysł na stworzenie rekonstrukcji unikatowej średniowiecznej tarczy, znalezionej kilka lat temu przez archeologów na Podzamczu.
Tarcza została odkryta podczas badań wykopaliskowych przeprowadzonych przez Pracownię Archeologiczną Zamku Książąt Pomorskich na Podzamczu w Szczecinie. Zachowana we fragmentach tarcza, która ma około osiemset lat, była pierwotnie migdałowatego kształtu i składała się z kilku deszczułek wykonanych z drewna olchowego. Do dnia dzisiejszego zachowały się na jej powierzchni pozostałości polichromii. Zabytek został poddany długotrwałym i żmudnym zabiegom konserwatorskim w Dziale Konserwacji Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku, ale z uwagi na jego dobro nie może być w ekspozycji stałej. - Stąd zrodził się pomysł wykonania repliki tego obiektu, jego pełnej rekonstrukcji, wykonanego z takich samych materiałów, o realnych wymiarach, z polichromią taką jak na zabytku – informuje Lech Karwowski, dyrektor Muzeum Narodowego w Szczecinie. - Archeologia eksperymentalna to metoda badawcza prężnie się rozwijająca, ale i niezwykle kosztowna. Zarówno użyty materiał, jak i narzędzia i techniki miałyby być tu możliwie zbliżone do oryginału, dlatego projekt ten na razie pozostaje jedynie w fazie pomysłu. Tarcza była pokazywana w ubiegłym roku podczas Europejskiej Nocy Muzeów w Szczecinie. Jest ona unikatowym w skali europejskiej zabytkiem archeologicznym.

fot. Adam Słomski
Źródło artykułu:
http://www.mmszczecin.pl/224029/2009/4/7/szczecin-czy-powstanie-replika-sredniowiecznej-tarczy?category=news

Komentarz na temat niemożności eksponowania zabytku podaruję sobie. I tak Wy, Czytelnicy, wiecie co ja o tym myślę.

Światowid z Lipnicy

2011-12-20T21:48:00.018+01:00

Warto, będąc w okolicy, zatrzymać się w małej i starej mieścinie - Lipnicy Murowanej. Za rzeczką Uszwicą postawiono - według przekazów na pogańskiej gontynie - drewniany kościół. Pogańskiego bałwana Świętowita (?), ku jego poniżeniu, a wywyższeniu nowej wiary umieszczono w owej świątyni jako część znaku krzyża. Dębowy idol, po późniejszych przebudowach służy dziś jako podparcie ołtarza. Wysoki na 4,5 m, majestatyczny góruje nad zwiedzającymi.

Czy tradycja ta jest prawdziwa? Tylko badania dendrochronologiczne mogłyby zweryfikować wiek słupa. Liczę na to, że ktoś kiedyś się ich podejmie.
Tak czy owak Lipnicę polecamy odwiedzić nie tylko dla przepięknego drewnianego kościoła z pogańską rzeźbą.

Krak i pamięć zbiorowa

2011-12-19T22:20:00.002+01:00

Opuściliśmy miasto Kraków i ruszyliśmy do Krakuszowic. Sama nazwa zdradza, że nie jest to zwyczajna wieś. Z pomocą miejscowych lokalizujemy znany z map i literatury kopiec.

Legenda opowiada o synach Krakusa (dzierżących to samo imię co Ojciec), którzy po pokonaniu smoka zeswarzyli się i starszy zabity został przez młodszego. Kiedy prawda wyszła na jaw, młodszego Krakusa wygnano, starszemu usypano na pamiątkę obiekt naszych odwiedzin (to właśnie ten zlepek drzew prezentowany na dwóch poniższych fotografiach).

W pamięci zbiorowej wielkie kopce Małopolski identyfikowane są prawie zawsze jako mogiły, zarówno legendarnych przywódców (Gracchus, Wanda) jak ofiar najazdów tatarskich (kopiec Tatarski w Przemyślu).
Tymczasem najnowsze analizy* pozbawiają złudzeń - tzw. wielkie kopce okazują się albo naturalnymi formami terenowymi (Przemyśl, Sandomierz) albo nasypami pod budynkami wieżowymi (?) (Sólca, Krakuszowice), lub też nie pozwalają na ich chronologicznie powiązanie z Księciem pogańskim silnym bardzo. Są to obiekty zarówno starsze, wielofazowe, jak i młodsze (XII-XIIIw.), każdy z nich usytuowany w innym czasie i przestrzeni. Patrząc z punktu widzenia faktów historycznych są to obiekty heterogeniczne, których nie sposób łączyć z domniemanym państwem Wiślan.

Wyjątkiem jest najbardziej znany kopiec Krakusa. Jest to niewątpliwie usypany ludzką ręką obiekt, datowany szeroko w przedziale VII/VIII - Xw. na podstawie dwóch zabytków - okucia stylistycznie wiązanego z Awarami oraz monetą Bolesława II Pobożnego, z czego okucie znajdowało się w dolnych warstwach, natomiast moneta pod darnią. Przedział czasowy odpowiada zatem oczekiwaniom. Jeżeli założyć pochówek nakurhanowy to należy przyjąć tezę o pochówku Kraka za wiarygodną.

Podczas tegorocznych wakacji oraz licznych poprzedzających wojaży zwiedziliśmy kopce - Krakusa, Wandy, Salve Regina w Sandomierzu, Tatarski w Przemyślu oraz w Sólcy. Odszukać musimy jeszcze te kilka trudniejszych do zdobycia, w bliskich okolicach Sandomierza - Złotej, Święcicach czy Leszczykowie (swoją drogą bardzo ciekawa jest znaczna koncentracja w tym rejonie).

Powyżej Kopiec Krakusa, poniżej okucie awarskie znalezione podczas przedwojennych wykopalisk, do obejrzenia na wystawie w Muzeum Archeologicznym w Krakowie.

Kopiec Wandy w dawnej wsi Mogiła, obecnie Nowa Huta w Krakowie.

Sandomierz.

Przemyśl.

Sólca.

* Marek Florek, Issues concerning the existence and functions of the so-called great kurgans in Małopolska in early phases of the Early Middle Ages, [w:] Analecta Archaeologica Ressoviensia Tom 3, Rzeszów 2008

Opactwo benedyktynów w Tyńcu

2011-12-15T21:05:00.002+01:00

Najstarsze opactwo w Polsce? My je odwiedziliśmy :)

Opactwo benedyktynów w Tyńcu pod Krakowem powstało w XI wieku, za rządów Kazimierza Odnowiciela lub Bolesława Śmiałego - źródła wskazują dwie możliwości. Nas interesował przede wszystkim kościół śś. Piotra i Pawła kryjący romańskie pozostałości, które znajdują się również w części klasztornej, nieudostępnionej zwiedzającym. Pierwszy kościół klasztorny został wzniesiony w połowie XI lub na początku XII stulecia.

W wyniku badań archeologicznych prowadzonych od lat 40. XX wieku odkryto fundamenty trójnawowej świątyni bez transeptu. Nawy zamknięte były od wschodu absydami. O wyglądzie partii zachodniej nie wiadomo nic poza tym, że mogła być zakończona jedną lub dwiema wieżami. Przebudowy następowały od XIII wieku i wraz z upływem czasu kościół zmieniał swój wygląd. Jedynym widocznym dzisiaj romańskim fragmentem jest część południowej ściany wraz z portalem, granicząca z krużgankami.

Od 2008 roku w odbudowanym skrzydle dawnej biblioteki funkcjonuje Muzeum Opactwa w Tyńcu (budynek z cegły). Posiada trzy stałe ekspozycje: interaktywną Benedyktyni. Jedność Europy oraz Tyniec romański i Tyniec przedbenedyktyński.

W sali związanej z pierwszą wystawą znajduje się kopia kielicha i pateny z grobu opata, pochowanego wewnątrz kościoła klasztornego w 1 poł. XII wieku. Oryginał widzieliśmy na Wawelu, niestety zrobienie zdjęcia było niemożliwe...

Najciekawszą wystawą okazała się ta druga. W dwóch salach-lapidariach zostały zgromadzone detale architektoniczne odnalezione na terenie opactwa. Pochodzą z XI-XIII wieku. Minimalizm wystroju i nowocześniejsze niż w większości polskich muzeów rozwiązania były miłym zaskoczeniem. Na podświetlanej podłodze położono XIII-wieczne kafle z kościoła klasztornego.

Z rogu niewielkiej sali patrzyła na nas ze wspornika głowa kobiety w corona muralis.

A w kolejnej czekał na nas lew, niestety bez głowy, będący prawdopodobnie częścią portalu romańskiego kościoła klasztornego.

Ekspozycja archeologiczna ze znaleziskami z terenu opactwa była zaaranżowana chronologicznie i - w opozycji do poprzedniej - trochę swojsko.

Miejsce jest piękne (kawiarnia z tarasem z widokiem na Wisłę:)) i dobrze zorganizowane, zachęcamy do odwiedzin!

Polska około roku 1000 wg MPPP

2011-12-11T22:13:00.006+01:00

Wybraliśmy się w dniu dzisiejszym do Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, sprawdzić jak przebiega remont oraz co tam na wystawie, zainaugurowanej dwa dni temu. Remont trwać trwa, przez co część ekspozycji jest zamknięta lub udostępniona w prowizorycznych warunkach. Tak więc całość muzeum opiszemy jak już prace dobiegną do finiszu i porównamy z tym co kilka lat temu widzieliśmy. A w tej chwili tylko o wystawie czasowej pt. Polska około roku 1000.

Na świeżo wyremontowanym piętrze prezentowane są artefakty z czasu powstawania państwa Piastów. Zbiory pochodzą z kilkunastu placówek z całego kraju - muzeów i instytutów badawczych. Pełna lista na stronie www.

Niech kilka wybranych zdjęć mówi samo za siebie, co można obejrzeć i czy warto wybrać się do Gnezdun civitatis.

Poniżej uwiecznione:

fragmenty tynku z polichromią z kaplicy pałacowej z poznańskiego Ostrowa Tumskiego datowanie na X w.

Pracownia złotnicza - złote okucie oraz drobiny pochodzą z pracowni złotniczej z poznańskiego Ostrowa Tumskiego, natomiast narzędzia - młotek oraz szczypce wydatowane XI - XII w. odkryte na Zawodziu w Kaliszu

Kościane okładziny skrzynki, ponownie Ostrów Tumski w Poznaniu. Ciekawostka - na codzień zabytek "wystawiony" jest na korytarzu Instytutu Historii UAM. Trochę zapomniany. Studenci kilka lat temu z zadziwieniem spoglądali, co ja fotografuję.

Zabawki (?) z Wolina. Miecz oraz włócznia ze skrzydełkami.

Figurka szachowa ze Szczecina datowana na połowę XI wieku.

Późnoromańskie okucie (paska?) z Wojnowic. Pozłacany brąz. Połowa XIII w.

Figurki "kultowe" z Wolina. Datowne na X - XI w.

Poniżej noże z Kamienia Pomorskiego oraz Wolina, rękojeści z drewna X - XI w.

Ostrogi z Niepruszewa, koło Poznania.

I na koniec znowuż Poznań - toporek z inskrypcją (runiczną?) z warstw datowanych na X - XI w.

A to tylko mały wycinek fantów. Polecamy, wystawa trwa jeszcze pół roku.

Kościół Najświętszego Salwatora

2011-12-03T23:43:00.002+01:00

Patrząc na mapę dzisiejszego Krakowa trudno uwierzyć, że Kościół pw. Najświętszego Salwatora znajdował się we wczesnym średniowieczu na jego zachodnich peryferiach. Tradycja budownictwa sakralnego na wzgórzu św. Bronisławy, na którym posadowiony jest kościół sięga początków XII wieku.

Świątynia, którą widzimy na zdjęciu przez setki lat ulegała licznym zniszczeniom i przebudowom. Interesujące nas romańskie pozostałości widoczne na powierzchni ziemi zachowały się w fasadzie wschodniej i prezbiterium.

Freski pochodzą z XV stulecia.

Widoczne po obu stronach ołtarza przejścia to pozostałości wejść do nieistniejących już romańskich kaplic bocznych - północnej i południowej.

Miejsce ma interesującą przeszłość. Badania archeologiczne prowadzone w latach powojennych przez kilka zespołów badawczych przyniosły odkrycie murów dwóch starszych budowli, tzw. kościoła I i kościoła II (prawdopodobnie budowla II nie została ukończona). Zachowane ponad poziomem ziemi mury fasady wschodniej i prezbiterium stanowią pozostałości tzw. III kościoła. Z nim należy łączyć nieistniejące kaplice. Najmłodszy budynek romański był większy od obecnego, posiadał trzy nawy.
Zaskakuje fakt, że czas powstania trzech kościołów romańskich wydatowano na początek, połowę i schyłek XII stulecia (lub początek XIII wieku). To wskazuje na bardzo intensywną działalność budowlaną.
Udało nam się dostać do podziemi, by zerknąć na fundamenty. Niestety niepodpisane - u św. Wojciecha o to zadbano.

Wyobrażenie kościoła z końca XII lub początku XIII wieku według twórców filmu Kraków 1000 lat temu. Wirtualna rekonstrukcja.

Lasota

2011-11-12T22:53:00.011+01:00

Wracamy do tematu kościołów pod kościołami, odwiedzonych w Krakowie. Po św. Wojciechu udaliśmy się do św. Benedykta na wzgórzu Lasoty. Przed nami jeszcze kościół św. Salwatora.

Omawiana dziś świątynia należy do jednych z najstarszych w Krakowie. Usytuowana jest tuż obok legendarnego kopca Kraka i, co wydaje się logiczne, nie jest to lokalizacja przypadkowa. Jej obecne romańskie mury należy datować na XII w. z późniejszą nadbudówką gotycką (1/4 murów, sklepienie, dach, szkarpy). To, co najcenniejsze znajduje się pod posadzką. Prawdopodobnie w X w. zbudowana została w tym miejscu rotunda w niemalże identycznym stylu co wawelska pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny. Co ciekawsze połączona ona była z prostokątną budowlą identyfikowaną być może jako palatium. Teoria bardzo interesująca, jeśli uznać ją za prawdopodobną, swoisty ewenement - dwie rezydencje princepsa (?) w tak niewielkiej odległości. Czy możemy uznać to za ślad działalności Księcia pogańskiego?

Niestety kościółek otwarty jest jedynie dwa razy do roku (kiedyś w końcu będzie trzeba się ruszyć na Rękawkę). Zaś relikty rotundy nie są eksponowane w żaden sposób.

Panoramę wnętrza możemy obejrzeć dzięki serwisowi 360 :: panoramiczna podróż sferyczna

Poniżej widok na kopiec Krakusa ze wzgórza Lasoty.

MPP o mieczach

2011-11-06T18:15:00.010+01:00

Przerywam relację z urlopowego pielgrzymowania na rzecz krótkiej recenzji świeżo wydanej publikacji Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Praca pod redakcją Panów Andrzeja Wyrwy, Pawła Sankiewicza oraz Piotra Pudło traktuje, jak wskazuje tytuł, o mieczach odnalezionych na Ostrowie Lednickim (wyspa, jezioro oraz cmentarzysko w Dziekanowicach) oraz w grodzie gieckim. Precyzując - 6 lednickich mieczy wczesnośredniowiecznych, miecz z Giecza, oraz 3 fragmenty (2 z Lednicy, 1 z Giecza), a także 1 późnośredniowieczny miecz z mniejszej wyspy lednickiej, tzw. Ledniczki. Dodatkowo opisane zostały 3 okucia pochew.

Bronie są dokładnie zwymiarowane, ich konstrukcje opisane oraz zilustrowane licznymi kolorowymi fotografiami. Esencją pracy są specjalistyczne badania przeprowadzone na głowniach, jelcach, głowicach oraz drewnie zachowanych okładzin (gatunek drzewa, jego znaczenie w kulturze). Oprócz analiz metalograficznych wykonane zostały także zdjęcia rentgenowskie oraz innowacyjne w krajowym bronioznawstwie badania kamerą termowizyjną. Naukowe analizy, niezrozumiałe dla normalnych śmiertelników są podsumowane w sposób zrozumiały dla nich, zaś dla wytwórców replik broni średniowiecznej stanowią rewelacyjne źródło wiedzy.

Książkę polecam! Można dokonać jej zakupu za pośrednictwem strony www muzeum. Myślę, że wykupienie całego (niedużego) nakładu, jest dobrym sposobem wyrażenia poparcia dla dalszych publikacji bronioznawczych (uzbrojenia z Lednicy pozostało jeszcze dużo!).

Poniżej moje zdjęcia przedstawiające podmioty opisywanej książki.

Włócznia św. Maurycego

2011-10-26T17:32:00.010+02:00

Czytamy u Gala Anonima*,

iż cesarz Otton III(…)zdjąwszy z głowy swej diadem cesarski, włożył go na głowę Bolesława na [zadatek] przymierza i przyjaźni, i za chorągiew tryumfalną dał mu w darze gwóźdź z krzyża Pańskiego wraz z włócznią św. Maurycego…

Gwóźdź wywieziony do Paryża, zniszczony został w trakcie rewolucji francuskiej. Natomiast włócznia św. Maurycego, a właściwie jej piastowska kopia, znajduje się pilnie strzeżona w skarbcu katedralnym na Wawelu. Na szczęście nie na tyle, żeby nie dało się jej sfotografować.

Oryginał przypisywany świętemu–centurionowi rzymskiemu Maurycemu na przełomie X i XI wieku stał się najważniejszym symbolem saskiej dynastii Ludolfingów, Cesarstwa oraz miasta Magdeburg. Poniżej zdjęcie rzeźby męczennika z katedry magdeburskiej.

W tysięcznym roku, podczas tak zwanego zjazdu gnieźnieńskiego Cesarz Rzeszy podarował Bolesławowi Chrobremu omawiany grot ze słowami*

"Nie godzi się takiego i tak wielkiego męża, jakby jednego spośród dostojników, księciem nazywać lub hrabią, lecz [wypada] chlubnie wynieść go na tron królewski i uwieńczyć koroną".

Niemalże analogiczna sytuacja ma miejsce w stosunku do św. Stefana o czym relacjonuje prawie współczesny wydarzeniom Adémar z Chabannes. Jedyna różnica tkwi w fakcie, iż Cesarz pofatygował się do Piasta osobiście a Madziarowi insygnia królewskie wysłał.

Ilustracją omawianych wydarzeń zdaje się być według niektórych badaczy miniatura z ewangeliarza Liuthara pochodząca z około milenijnego roku**. Prezentuje ona tronującego w niemalże chrystusowym majestacie Ottona wraz z królami, książętami oraz duchownymi. Skomplikowany układ symboli oraz przedstawiana hierarchia nakazują w dwóch postaciach po prawicy i lewicy cesarskiej widzieć królów. Jeśli rozważyć wszystkie geopolityczne uwarunkowania to nie ma powodów do odrzucenia teorii, iż dwóch królów z chorągwiami na włóczniach z grotami ze skrzydełkami to Chrobry i św. Stefan. Tak odczytać mógł miniaturę jej adresat, Cesarz.

Należy zatem przyjąć, iż włócznia ze skarbca jest najstarszym symbolem polskiego królestwa, poświadczającym koronację Bolesława I w roku tysięcznym w Gnieźnie, o czym wspominało epitafium na grobie Chrobrego (…) ob famamque bonam tibi contulit Otto coronam …

* Anonim tzw. Gall, Kronika polska

** J. Fried, Otton III i Bolesław Chrobry. Miniatura dedykacyjna z Ewangeliarza z Akwizgranu, Warszawa 2000

J. Mularczyk, Tradycja koronacji królewskich Bolesława I Chrobrego i Mieszka II, Wrocław 2008

Kościół św. Wojciecha

2011-10-26T12:37:00.011+02:00

Na krakowskim rynku, u wylotu ulicy Grodzkiej stoi niepozorny kościółek pod wezwaniem św. Wojciecha. Pierwotnie znajdował się poza obwałowaniami wczesnośredniowiecznego Okołu, później wszedł w skład miasta lokacyjnego. Jego romańską metrykę odkryto stosunkowo niedawno, bo dzięki badaniom architektonicznym prowadzonym pod koniec XIX wieku przez Władysława Łuszczkiewicza. Przedtem twierdzono, że budowla powstała o wiele później (źródła pisane milczały na ten temat). Nic w tym dziwnego, ponieważ zmiany w wyglądzie zewnętrznym i wewnętrznym dokonane w czasach renesansu i baroku całkowicie zatarły jej romański charakter. To co widzimy dzisiaj jest efektem zabiegów konserwatorskich mających na celu, jak to ujął prof. Świechowski, waloryzację elementów romańskich.

Na dodatek poziom posadzki wewnątrz budynku był równy z poziomem płyty rynku, co dało powód współczesnym Łuszczkiewiczowi badaczom do odmłodzenia wieku kościółka. Odpadający od murów tynk odsłonił jednak romańskie mury i rozglifione okno w ścianie wschodniej; rozpoczęto więc prace ziemne, w trakcie których odsłonięto portal w południowym murze i inne, przed- oraz romańskie fragmenty budynku, a raczej budynków.

Odnosząc się do wyników prac archeologiczno-architektonicznych można mówić o trzech budowlach sakralnych poprzedzających opisywany kościół. Pierwsze dwie były drewniane, trzecia – murowana – pochodziła z czasów kanonizacji św. Wojciecha, czyli z przełomu X i XI wieku. Wchodząc przez dawny portal znajdziemy się w dobrze zagospodarowanym mini-rezerwacie archeologiczno-architektonicznym. Przestrzeń została znakomicie wykorzystana, jest na co popatrzeć. Poniższe zdjęcie pokazuje jak narastały po sobie kolejne warstwy kulturowe.

Próba rekonstrukcji drewnianej ściany i oryginalna przedromańska ściana pierwszego murowanego kościoła.

Wnętrze kościoła już w czasach romanizmu ulegało pewnym przekształceniom. Poprzeczny mur i baza kolumny pochodzące z XII wieku wskazują na wybudowanie w świątyni empory.

Fragmenty ceramiki i kolumienka z piaskowca.

Pochówek z XI wieku przy ścianie północnej. Niestety, nic więcej na jego temat jeszcze nie wiemy.

Czwarta budowla, której wapienne mury widoczne są ponad płytą rynku pochodzi najprawdopodobniej z końca XI wieku lub z początków kolejnego stulecia. O fundatorach żadnej z nich nic nie wiadomo.

Swoje spostrzeżenia Łuszczkiewicz opublikował między innymi w Roczniku Krakowskim w roku 1900. Artykuł do pobrania tutaj.

Strona kościółka św. Wojciecha: http://www.kosciolwojciecha.pl/

Wąwel

2011-10-16T09:39:00.010+02:00

Poszukiwania Księcia pogańskiego rozpoczęliśmy od stolicy Małopolski, a dokładniej od siedziby Królów - Wawelu. O dalszych wojażach po Krakowie w kolejnych postach z racji ilości materiałów poświęconych temu miastu.

Wzgórze Wawelskie jest największym skupiskiem architektury przed- i romańskiej w kraju. Niestety w znacznej części z przyczyn niezależnych lub zależnych od zarządzających muzeum, nieudostępnionej zwiedzajacym. Uwaga dotyczy zwłaszcza kościoła św. Gereona, o którego udostępnieniu do zwiedzania mówi się od wielu lat, a nic się nie robi. Ale do sedna.
Wawel Zaginiony to tytuł stałej wystawy architektoniczno-archeologicznej mieszczącej się w jednym z dwudziestowiecznych budynków wzgórza. Nas relikty kuchni królewskich oczywiście średnio interesowały, natomiast cała reszta to już sam smak!

To co najważniejsze to rotunda - tetrakonchos pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny (wezwanie św. Feliksa i Adaukta to późniejsza patrocina, nadana przez Kazimierza Wielkiego). Obok lednickiego palatium jest to najlepiej zachowana polska konstrukcja przedromańska - powstała już prawdopodobnie w X w. Choć to co widzimy to już efekt częściowej rekonstrukcji dokonanej przez (cieszącego się dobrą i złą sławą w zależności od zwiedzanego miejsca) prof. Adolfa Szyszko-Bohusza w 1917 r.

Rotundę ogląda się z podwieszanego wyciszonego chodnika, którym się spaceruje wokół. Do środka nie dobiega hałas tłumów turystów więc, o ile ma się tyle szczęścia co my, można w zupełnej samotności rozkoszować się widokiem prastarego kościoła. Niżej widok na przedromański pochówek umieszczony tuż obok ściany świątyni.

W następnej sali mamy do czynienia z lapidarium oraz ekspozycją zabytków pozyskanych podczas licznych badań archeologicznych Wawelu.

Na fotografii tzw. wołek wawelski - rzeźba pochodząca z przełomu X i XI w., prawdopodobnie ozdoba katedry.

Na kolejnych zdjęciach, od lewej kapitel kolumny z kościoła św. Gereona oraz płyta z ornamentem plecionkowym znaleziona w Katedrze Wawelskiej, a pochodząca najprawdopodobniej z katedry przedromańskiej powstałej być może za czeskiego panowania nad Krakowem.

Wśród nie architektonicznych zabytków eksponowany jest m.in. fragment cisowego łuku pochodzący z wykopalisk na Wzgórzu Wawelskim, odkryty w 1954 r. Przy tej okazji udało nam się rozwikłać pewną sprzeczność funkcjonującą w literaturze dotyczącej tego artefaktu. Mianowicie prowadzący prace prof. Andrzej Żaki opisał łuk jako długi na 45cm*, tymczasem dalsza literatura mówi o 65cm.** Przypadkiem posiadana przez nas miarka przyłożona do szyby gabloty potwierdziła wymiar ok. 65cm. Na marginesie, są to chyba jedyne fotografie łuku publikowane w internecie, tak więc enjoy!

Choć wystawa do najmłodszych nie należy (wg oficjalnej strony 1975 r.***) to trzeba przyznać, że ogląda się ją z dużą przyjemnością, nie tylko ze względu na jej treść, ale także wyjątkowo subtelną i dobraną ze smakiem formę. Co warto odnotować, to to, że możliwie przeszkadzający personel znajduje się tam gdzie powinnien być, czyli poza wystawą.

Poniżej kolejna romańska budowla na Wawelu - stołp. Pomimo sporych rozmiarów (5x5 m, wysokość 18 m) mur wieży uczytelniony jest jedynie na półpiętrze zbrojowni pomiędzy parterem a piwnicą. Według Świechowskiego obiekt należy datować na 4. ćwierć XI - 1. połowę XII w.****

Na koniec romańskich atrakcji na Wawelu wybieramy się do Katedry pod wezwaniem św. Wacława i (o zgrozo) św. Stanisława oraz jej skarbca (ale o tym to w kolejnym wpisie). Dzisiejszy kościół stoi na dwóch poprzedzających go obiektach - katedrze przedromańskiej oraz drugiej katedrze, tzw. hermanowskiej. I to właśnie relikty romańskie tej drugiej możemy podziwiać.

Jedyny zachowany naziemny fragment katedry hermanowskiej to widoczne na fotografii przyziemie (do 12 m) Wieży Srebrnych Dzwonów (szara kostka wapienna odznaczająca się na tle cegły). Pozstałe smaczki znajdują się pod płytą obecnego kościoła. Pomimo tego warto na dłużej zatrzymać się w gotyckich wnętrzach części naziemnej. Sarkofagi ostatnich Piastów oraz Jagiellonów to jednak coś.

Schodzimy pod ziemię. Nad wejściem do krypty św. Leonarda zwracamy uwagę na fragment nadproża z płaskorzeźbą bazyliszka, umiejscowiony wtórnie podczas prac w latach 30. XX w. Pierwotnie część portalu innej krypty.

Krypta. Oko cieszy między innymi późnoromańska posadzka, na której umieszczony jest neoromański ołtarz.

Krążąc pomiędzy grobowcami natrafiamy na jeszcze jeden fragment romańskiego muru - jest to ściana nawy południowej drugiego kościoła.

* A. Żaki, Archeologia Małopolski wczesnośredniowiecznej, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1974

** A. Nadolski, Polska technika wojskowa do 1500 roku, Warszawa 1994; J. Werner, Polska broń. Łuk i Kusza, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1974

*** http://www.wawel.krakow.pl/

**** Z. Świechowski, Katalog architektury romańskiej w Polsce, Warszawa 2009

Lucivo na szlaku - Dziekanowice

2011-10-09T12:13:00.011+02:00

Idea tegorocznych wakacji była nieco odmienna niż poprzednich. Pielgrzymowaliśmy nie po ziemiach Dunów czy Sasów, lecz po Małopolsce. Przede wszystkim, lecz nie tylko, w poszukiwaniu romańskich zabytków polskiej architektury. Zainspirował nas do tego Książę pogański, silny bardzo, siedzący w Wiślech. Postaramy się zaprezentować zdjęcia i opisy odwiedzonych miejsc w kolejności zwiedzania, nauczeni doświadczeniem z zeszłego roku, kiedy publikowaliśmy na temat tego, co zapadło nam najbardziej w pamięć - materiałów z wojaży niemiecko-duńskich mamy na dysku nadal sporo...

Wyprawę zaczęliśmy od kościoła pw. św. Marii Magdaleny i św. Mikołaja w Dziekanowicach (gmina Dobczyce). Jednonawowa budowla z piaskowca datowana jest na przełom XII i XIII wieku.

W ścianie wschodniej, na zdjęciu pięknie oświetlonej wschodzącym słońcem znajduje się oryginalne romańskie okno.

Ściana południowa: między starym a nowym.

Na romańskich murach kościoła doliczono się aż 28 znaków kamieniarskich. Oto dwa z nich.

W kościele prowadzone są prace konserwatorskie i nie jest on udostępniony do zwiedzania. Wewnątrz zachowały się XIII-wieczne polichromie.

P.S. Jeśli ciekawi Was, jakie miejsca odwiedziliśmy podczas wakacyjnych wyjazdów kliknijcie w tag Lucivo na wakacjach :)

Bawar nieAnonim

2011-10-08T21:25:00.003+02:00

Zanim zajmiemy się tematem naszej mało-wielkiej wycieczki urlopowej, krótko o książce, którą udało mi się dziś skończyć czytać i którą w kilku zdaniach chciałbym polecić.

Kronika tzw. Galla Anonima, Historyczne (monastyczne i genealogiczne) oraz geograficzne konteksty powstania, autorstwa Jarosława Wenty to świeżynka wydawnicza (2011). Powstała jako odpowiedź na coraz bardziej zadomowioną teorię o weneckim pochodzeniu Galla Anonima prof. Jasińskiego. (Z dużą niecierpliwością oczekuję dalszej dyskusji).

Koncepcja pracy oparła się na analizie możliwie największej ilości informacji dotyczących Pielgrzyma (tak autor nazywa Anonima, hipotetyzując, iż tak miał na imię kronikarz [Pilgrim]) i znalezieniu wspólnego mianownika mówiącego o jego pochodzeniu (terytorialnym, rodowym, monastycznym). I tak na tapetę brane są po kolei: kontakty dworu piastowskiego z klasztorami Rzeszy, kontakty pomiędzy arystokracją niemiecką a władcami Polski oraz Węgier, wydarzenia historyczne, które mogły skłonić autora do emigracji na dwór Krzywoustego, jego stosunek do reformy kluniackiej, język jakim pisze, wiedza geograficzno-polityczna. Dalej to już komputerowe badanie similiów. Z tego wszystkiego prof. Wenta wyciąga wnioski, iż Galla Anonima przemianować należy na Bawara Pilgrima.

Pracy streszczać oczywiście tu nię będę, więc chcący się dowiedzieć, dlaczego tak a nie inaczej, muszą sięgnąć po literaturę. Uwaga końcowa - lektura na poziomie hard, ale warta poświęcenia czasu.

Małopolska romańska

2011-09-21T22:28:00.004+02:00

Polecam stronę wyłowioną w meandrach internetu, warto odwiedzić. Przystępna forma do ważnej tematyki.

Małopolska romańska

Ajour

2011-09-17T20:08:00.011+02:00

Krótki przerywnik w postaci smaczka dla miłośników nordyków, których to pośród czytelników kilku się znajduje. Mam nadzieję, że przyda się do dyskusji.

Wertując zdjęcia w poszukiwaniu "czegoś" trafiłem na fotkę wykonaną podczas wizyty w muzeum w Silkeborgu. Chodzi o topór typu M wg Petersena/II wg Nadolskiego. Jest to rzadki przypadek żeleźca ażurowego z krzyżem. Oprócz tego egzemplarza znane są mi jedynie dwa inne - z Gotlandii, swojego czasu zdjęcie pojawiło się na Frehii, oraz z Ludvigshave w Danii, którego fotografię można obejrzeć w książce Från Vikingar till Korsfarare - Norden och Europa 800-1200, pod redakcją p. Else Roesdahl. "Nasz" topór według muzealnego opisu pochodzi gdzieś ze środkowej Jutlandii i datować go należy na ok. 1000 rok.

Było... nie minęło

2011-09-11T00:00:00.007+02:00

Dziś wyhaczone w tv. Warto obejrzeć, więc polecam:

Było... nie minęło

Seria reportaży historycznych wyprodukowanych dla TVP. W polecanym odcinku, ekipa telewizyjna uwieczniła badania archeologiczne prowadzone na górze chełmskiej, na miejscu dawnej stolicy Księstwa halicko-wołyńskiego Daniela I.

Od owcy do kłębka

2011-09-09T13:12:00.001+02:00

Przez kilka ostatnich dni czyściłam runo prosto z owcy. Sprawa to niełatwa, ale daje pewne pojęcie na temat pracy z surowym runem i przygotowywania go do przędzenia. Robotę zaczyna się od sortowania wełny, potem przychodzi czas na pranie (wybrałam najprostszy sposób, czyli pranie we własnym brudzie), następnie na suszenie, a na końcu - gręplowanie. Tak przygotowane runo można prząść (przy wełnie dobrej jakości można pominąć gręplowanie rozskubując ją w palcach).
Nawiasem mówiąc, o zachowane gręple ciężko w materiałach wykopaliskowych... W tomie I Wczesnośredniowiecznych mostów przy Ostrowie Lednickim jest co prawda znalezisko identyfikowane jako gręple i opisane zostało jako gałąź z naturalnymi odrostami w formie grzebienia, ale praktyka pokazuje, że rozczesanie runa wymaga siły, więc taka propozycja badaczy budzi moje wątpliwości.
Ale ad rem. Przędziemy sobie szczęśliwie naszą wełenkę aż wrzeciono się zapełni i przychodzi moment, w którym trzeba przędzę zdjąć. Nitkę motamy na motowidło, na którym jednocześnie mierzymy długość uzyskanej przędzy. Gdy skończymy, zabezpieczamy ją przed splątaniem związując na przykład w czterech miejscach. Jeśli mamy taką ochotę, możemy farbować. Parę metrów od domu rodziców rośnie czarny bez, którym wczoraj pofarbowałam motek ze zdjęcia. A na ławeczce od lewej wylegują się: runo brudne, uprane i zgręplowane.

Kolor z farbowania czarnym bzem wyszedł przepiękny, a czas pokaże jak bardzo trwały - jedynym utrwalaczem, jakiego użyłam był niehistoryczny ocet spirytusowy. Nitka posłuży do zszycia sukienki wełnianej w podobnym kolorze :) Tak przygotowany materiał możemy z powodzeniem wykorzystać m. in. do tkania.

Jeśli szukacie szczegółowych opisów dotyczących prania surowej wełny, to zaglądnijcie na blog "Prząśniczka".

Mieszków

2011-09-04T21:17:00.009+02:00

W zeszłym tygodniu dokonaliśmy oględzin grodziska w Mieszkowie. Błądzenie w lesie spowodowało, iż dotarcie do obiektu zajęło nam dwukrotnie więcej czasu niż założono, stąd też nie zrealizowaliśmy 100% planu. Relikty (?) grodu w pobliskim Łobzie, do którego wg podań* dopłynąć można było z omawianej lokalizacji czółnem, musieliśmy odłożyć na zaś.

Grodzisko obwarowane jest w całości dwoma wałami oraz dwiema fosami, co trzeba przyznać jest zjawiskiem niezwykle rzadkim. Jedna z fos do dziś znakomicie funkcjonuje.

Na załączonych fotografiach widać, iż pomimo już niemałego doświadczenia grodziska nadal potrafią sprawić problem jeśli chodzi o ich uwiecznianie.

Powyżej zdjęcie lotnicze z 1935 roku, powstało z inicjatywy Kowalenki.

*Władysław Kowalenko, Grody i osadnictwo grodowe Wielkopolski wczesnohistorycznej, Poznań 1938

Orchowski szłom

2011-08-25T23:04:00.013+02:00

Ścieżki zawodowe zaprowadziły mnie dziś do Orchowa, małej miejscowości w powiecie słupeckim w Wielkopolsce. Pasjonatom wcześniejszego średniowiecza miejsce to znane jest z faktu odnalezienia hełmu stożkowego w tamtejszym jeziorze. Mało kto zdaje sobię sprawę ze skomplikowanych losów tego artefaktu.

Wyłowiony przez miejscowego rybaka w roku 1969 trafił w ręce leśnika–niedoszłego archeologa, przy czym kolekcjonera wszelkiej maści staroci P. Stanisława Pijanowskiego. Ważkość odkrycia sprowokowała podwodne badania archeologiczne w latach 70. Rezultaty były imponujące: pozostałości po moście kultury łużyckiej, narzędzie z epoki neolitu, średniowieczny ceglany mur oraz liczne uzbrojenie z interesujących nas czasów - topory, groty włóczni, a być może nawet i fragment pancerza (?)*.

W tej samej dekadzie, P. Pijanowski wypożyczył szłom prof. Zdzisławowi Rajewskiemu, który przeprowadził jego analizę w Komendzie Głównej MO. Badania (?) potwierdziły datowanie na pierwszą połowę XIw. ** Profesor był jedynym badaczem, który miał szczęście zbadać zabytek.

Swoje zbiory Stanisław Pijanowski udostępniał w utworzonym prywatnym Muzeum Regionalnym Głucha Puszcza. Kolekcję artefaktów (liczącą wg niektórych domysłów ok. 30 tys. szutk) starannie zbieranych od wielu lat, odkupowanych od chłopów czy księży, nieświadomych posiadanych skarbów, z przyczyn finansowych wyprzedawać zaczął w końcu lat 80***.

W roku 2007 dzienikarze GW popełnili obszerny artykuł - relacje z wizyty u P. Pijanowskiego. Cytowany tam Lech Stefaniak, ówczesny szef konińskiego Muzeum Okręgowego przypuszczał, iż hełm został sprzedany lub wykradziony podczas włamania. Szłom dziennikarzom nie zostaje pokazany, odpowiadając dziennikarzom, P. Stanisław Pijanowski twierdzi, że nie potrzebna mu jest sensacja, sugerując kolejne włamanie.

Dziś wybierając się do Orchowa, nie mogłem nie odświeżyć sobie tej historii. Jak się jednak okazało, od czerwca 2010 roku P. Stanisław nie żyje. Nie wiadomo co się dzieje z jego kolekcją. Źródła prasowe informują o dwóch różnych testamentach, z czego jeden przekazuje cały zbiór rodzinie zaś drugi swojemu pomocnikowi z muzeum. Sprawę dodatkowo komplikuje fakt, iż gmina Orchowo liczyła na przejęcie kolekcji, tymczasem rodzina-domniemani spadkobiercy czując się zaszczuci przez lokalne władze, które chciały zabezpieczyć kolekcję, woleliby aby zabytki trafiły do Mieściska - miasta rodzinnego P. Pijanowskiego****.

Taki był stan na lipiec 2010 roku, kiedy to rozgorzał konflikt o schedę po zmarłym. Żadnych świeższych informacji nie udało mi się wytropić. Co się dzieje z hełmem? Czy znajduje się on jeszcze w zbiorze-spadku, czy też wcześniej został sprzedany lub ukradziony? Czy ten niezwykle ważny przedmiot wzbogaci kiedyś kolekcję jakiegoś muzeum...

Póki co pozostaje nam mało udana kopia z warszawskiego PMA, z na pierwszy rzut oka widocznym przekombinowanym nosalem, oraz archiwalne zdjęcie prezentowane poniżej.

Źródło zdjęcia: Jerzy Głosik, Skąd nasz ród, Warszawa 2003

* Zbigniew Bukowski, Archeologia podwodna w Polsce, Problemy, sierpień 1979

** Piotr Głuchowski, Marcin Kowalski, Skarb Głuchej Płuszczy, Gazeta Wyborcza 9.01.2007

*** Tamże

**** Marcin Wróblewki, Słupca - co się stanie ze skarbem z Głuchej Puszczy - sprawy ciąg dalszy, Gazeta Słupecka 27.07.2010

Utopiony bożyc

2011-08-21T16:20:00.013+02:00

Jak donoszą wirtualne źródła* z dna rzeki Dryssy, obecnie tereny Białorusi, wyłowiono drewnianego idola. Bałwan wyrzeźbiony z dębowego pnia mierzy ok. 120 cm. Zalegał na głębokości 3-4 m pod lustrem wody. Wstępnie bardzo szeroko wydatowany - od VI do XII wieku, dokładniejsze badania przeprowadzone przez Białoruską Akademię Nauk pozwolą zawęzić ten zakres. Z oględzin oraz kontekstu zalegania wynika, iż posąg został nadpalony, wrzucony do wody a następnie przysypany drewnianymi żerdziami. Przypomina to fragment Powieści minionych lat:
Gdy przyszedł [Włodzimierz z Korsunia do Kijowa], rozkazał bałwany wywracać: owe rozsiekać, a inne na ogień wydać. Peruna zaś kazał przywiązać koniowi do ogona i wlec z góry przez Boryczewo do Ruczaju; dwunastu mężów przystawił bić [go] kijami. (...) Gdy zaś wlekli go Ruczajem ku Dnieprowi, płakali po nim niewierni ludzie, jeszcze bowiem nie byli przyjęli świętego chrztu. I przywlekłszy, wrzucili go do Dniepru. I przystawił Włodzimierz ludzi, mówiąc: „Jeśli gdzie przybije, odpychajcie go od brzegu, dopokąd progów nie minie, a wtedy zostawcie go". Oni zaś rozkazanie spełnili.

* http://news.tut.by/society/245679.html (polskie tłumaczenie)

Z powyższej strony zapożyczone zostały także prezentowane zdjęcia oraz film.

Niezrealizowane Moraczewo

2011-08-19T21:57:00.005+02:00

Oprowadzając naszych przyjaciół w zeszły weekend po okolicy, nie mogliśmy nie zajechać na wyspę Lednicką. Przy okazji zwiedziliśmy też pobliskie Moraczewo. O grodzisku pisaliśmy już na samym początku naszego bloga. W tym wpisie wspomnieć chcę tylko o fakcie, o którym przeczytałem kilka dni temu przeglądając literaturę*.

Otóż w latach 70. planowano utworzyć w tym miejscu skansen archeologiczny na wzór biskupińskiego. Wiązać się to miało z rekonstrukcją bramy grodowej oraz zabudowy majdanu. Inwestycja z powodów finansowych nie została zrealizowana. I dobrze się stało. Dzięki temu podziwiamy majestatyczny wał grodu.

*Czesław Strzyżewski, Mateusz Łastowiecki, Michał Kara, Wczesnośredniowieczne grodzisko w Moraczewie pod Ostrowem Lednickim. Komunikat o wynikach badań archeologicznych w latach 1977-1981, [w:] Wielkopolskie Sprawozdania Archeologiczne, tom 6, Poznań 2003.

Co z tym bardkiem? Uzupełnienie

2011-08-11T21:35:00.006+02:00

Wśród zdjęć z wystawy Tu powstała Polska Czcibor znalazł takie, na którym znajduje się opisany przeze mnie jakiś czas temu zabytek z Niestronna. Załączam zatem jego zdjęcie. Czerwona poświata na przęślikach pochodzi z lampy aparatu.

Przedmiot opisany jako tabliczka tkacka mierzy według katalogu wystawy 12 cm długości i 6,3 cm szerokości w zachowanym fragmencie. Do czego mógł służyć, pozostaje według mnie kwestią dyskusyjną.

Anty-epoksydowo

2011-08-07T21:22:00.011+02:00

Składniki:

- żywica z drzewa sosnowego lub świerkowego

- węgiel drzewny

- wysuszona trawa/siano lub odchody zwierząt roślinożernych (koń/zając).

Sposób przygotowania:

Żywicę pozyskujemy z drzew iglastych znajdujących się w bliższym lub dalszym otoczeniu. Węgiel, podobnie jak wysuszona trawa/siano jest składnikiem powszechnie dostępnym. Prawdopodobnie lepsze efekty można osiągnać stosując odchody niektórych zwierząt o upodobaniach wegetariańskich, niemniej ich pozyskanie może u co niektórych wzbudzić niesmak.

Żywicę podgrzewamy aż do jej roztopienia. W grę wchodzi zarówno kąpiel wodna jak i bezpośrednie podgrzewanie. W czasie trwania tego procesu węgiel rozcieramy na pył, natomiast trawę/siano kruszymy najdrobniej jak to jest możliwe (tu plus wysuszonych ekskrementów, które łatwo zetrzeć). Do roztopionej żywicy wrzucamy rozdrobnione składniki i mieszamy. Dokładne proporcje dobiera się na oko ;) Patykiem wyławiamy klej i go studzimy. Jeżeli mieszanka po wyschnięciu jest krucha dorzucamy więcej węgla, który zmniejszy tę właściwość fizyczną.

Kiedy uznamy, że parametry nam odpowiadają to okręcamy kij w naczyniu, zbierając klej na jego ściankach i formujemy +- walec, dzieki któremu wykorzystanie go będzie łatwiejsze. Aby nasz spreprawony klej nanieść, należy go roztopić na klejone powierzchnie, dlatego też mądre ukształtowanie masy nam się opłaci.

Cały proces jest prosty do wykonania w warunkach domowych. Nie znam co prawda żadnych przesłanek mówiących o wykorzystywaniu takiego kleju we wczesnym średniowieczu (może ktoś kiedyś pokusi się o jakieś badania), niemniej bazowanie na całkowicie naturalnych składnikach czyni go bardziej wartościowym od żywic epoksydowych regularnie stosowanych w rekonstrukcji.

I teraz najważniejsze: wbrew obawom klej klei. Zdążyłem od jego wykonania w sobotę podkleić grot oszczepu, w najbliższych dniach w planach jest "zalanie" osady ośnika. Podejrzewam, że nie jest tak wytrzymały jak epoksydy, ale nikt nie mówił, że było/będzie łatwo. Pozostaje mieć nadzieję, że znajdzie się grono rekonstruktorów, którzy poczynią starania mające na celu eliminację syntetyków z naszej wspólnej zabawy.

Im więcej prób, tym większa sznasa na osiągnięcie w pełni zadowalającego wyniku...

Na youtubie można znaleźć kilka krótkich filmów ilustrujących całą procedurę.

Giecz - smaczki 3

2011-07-20T20:50:00.004+02:00

Miały być zgodnie z zapowiedzią tylko dwie ciekawostki z Giecza, ale będą trzy ze względu na fakt, że w pierwotnym założeniu nie planowałem publikować materiału o kaczkowatym okuciu pochewki. Ale tak wyszło.

Tym razem przedstawiam dwie zoomorficzne figurki - orła (?) oraz...

Wykonane są starannie, materiał - brąz. Jakie funkcje mogły spełniać tego rodzaju figurki - trudno powiedzieć. Drogie zabawki dla książęcych dzieci? Przedmiot o charakterze magiczno-kultowym? Czekamy na publikacje o Gieczu!

Podobnie absurdalnego stwora uwieczniono w formie figurki - zawieszki z Rudawy.

Giecz - smaczki 2

2011-07-15T00:00:00.007+02:00

Jako, że w dyskusji prowadzonej na łamach Archeowieści, kol. Gunther wspomniał o kaczkopodobnych stworach z okucia z Brześcia Kujawskiego jako analogii do moich turzych poszukiwań, to pozwolę sobie umieścić tu zdjęcie identycznej ozdoby pochewki noża wykopanej w... Gieczu.

A poniżej pochewka z Brześcia Kujawskiego, w wersji orygnialnej oraz rekonstrukcji.

Jeszcze tury

2011-07-08T21:25:00.010+02:00

Omówiony w poprzednim wpisie motyw zwierząt rogatych udało mi się odszukać także na okuciach łęków siodeł pochodzących z Lutomierska, z cmentarzyska drużyny Piastowskiej.

Źródło zdjęcia: U źródeł Polski. Do roku 1038, Warszawa-Wrocław 2002

Giecz - smaczki

2011-07-05T19:35:00.009+02:00

Wspomniała Alicja w swoim poście o smaczkach z nowej wystawy. Ja napiszę o dwóch.
Dziś pierwszy. Okucie pochewki, a właściwie jego fragment. Wyobraża dziwne połączenie tura z psem.

Wygląda znajomo?

Taką samą bestyję znajdziemy na okuciu pochewki z Ostrowa Lednickiego. Zdjęcie umieszczałem na Lucivo na początku maja tego roku. Oba różnią się szczegółami, można się domyślać, że zostały wykonane przez dwóch różnych rzemieślników, ale to niewątpliwie ten sam gatunek stwora, świadczą o tym rogi, chudy tułów i wysoko podniesiony zad z ogonem (w gieckim przypadku odłamanym).

Co to za zwierzę i jakie wartości symboliczne nam przekazuje, trudno określić, łatwo natomiast dostrzec, że musiało być ważnym symbolem w tworzącym się Państwie Piastów.

Giecz na nowo

2011-07-04T22:01:00.003+02:00

W sobotę, pomimo nieprzyzwoicie brzydkiej pogody wybraliśmy się do Giecza. Od maja w nowym budynku muzealnym można oglądać wystawę Terra sancta. Giecz w monarchii piastowskiej (zdjęcie budynku zrobiliśmy podczas majówki).

Obecna ekspozycja nawiązuje stylem do poprzedniej, choć jest oczywiście ładniej i nowocześniej, chociażby dzięki prezentacji multimedialnej ukazującej zmiany w wyglądzie i architekturze grodu.

Ubyło kilka artefaktów, ale w ich miejsce pojawiły się nowe. Niekiedy są to wyjątkowe smaczki. Poniżej złocone okucie (import) wyobrażające ptaka. Od razu zobaczyłam w nim aquila chrysaetos :)

Należy zaznaczyć, że niemal cała wystawa prezentuje materiał wykopaliskowy przypisywany kulturze elitarnej: militaria czy przedmioty związane z religią chrześcijańską. Mówią nam o tym również błyskotki w jednej z gablot, między innymi pierścionki.

Jesteśmy pozytywnie zaskoczeni przemianami, jakie zaszły w Gieczu i chcielibyśmy polecić Wam odwiedzenie tego pięknego miejsca.

Gross Raden - muzeum

2011-06-24T20:09:00.015+02:00

Wracamy jeszcze na chwilę do Gross Raden, do tamtejszego muzeum, które znajduje się tuż obok skansenu. W okazałym budynku, na zdjęciu skrytym za rekonstruowanym fragmentem wału grodu z Behren-Lübchin, odnajdujemy dwie niewielkie wystawy poświęcone historii i kulturze Obodrytów, a tam kilka godnych uwagi zabytków.

Sit back and enjoy!

lucivo.pl

2011-06-15T22:05:00.003+02:00

Na wypadek gdyby ktoś jeszcze nie zauważył, to informujemy o zakupieniu domeny pod nasz blog. Dzięki temu uprościł się adres jaki należy wpisać w przeglądarce aby się dostać na lucivo. Wystarczy dodać .pl i voilà.
Oczywiście blogspotowy adres także funkcjonuje.

Co z tym bardkiem?

2011-06-14T21:25:00.011+02:00

Od pewnego czasu zgłębiam wiedzę o tkactwie, także o tym z epoki wczesnego średniowiecza. Jest to ciekawy czas, w którym na terenach obecnej Polski krosno pionowe współwystępowało z krosnem poziomym. Ponadto znane były techniki wytwarzania pasów tekstylnych na krosienkach tabliczkowych, za pomocą których obrębiano także brzegi materiałów tkanych na krosnach pionowych (tworzył się tzw. trzeci brzeg).

Na forach internetowych poświęconych rekonstrukcji historycznej toczono dyskusje o bardku, zwanym inaczej deseczką tkacką. Jest to prosty przyrząd służący podobnie jak krosienka tabliczkowe do wyrobu pasów tekstylnych. Występuje licznie w zabytkach etnograficznych z XIX wieku. Poniżej dwa przykłady.

Ilustracja pochodzi z książki Z. Skuzy Ginące zawody w Polsce, Warszawa 2008, s. 169.

Jego użycie do rekonstrukcji kultury materialnej wczesnego średniowiecza wzbudza moje obawy. Dlaczego? Dlatego, że brak jest znalezisk archeologicznych oraz wizerunków bardka w ikonografii. Bardka nie zauważyłam wśród eksponatów w żadnym z odwiedzonych muzeów archeologicznych.

W swej obszernej syntezie "Słowiańszczyzna wczesnośredniowieczna" Witold Hensel stwierdził: Na deseczkach tkackich zwanych bardo, które znamy z tego okresu [wczesnośredniowiecznego - przyp. A.] z Niestronna, Opola i Gdańska wyrabiano tkaniny wąskie - pasy oraz wstęgi.

Przejrzałam posiadaną literaturę, z której korzystał badacz pisząc tę pracę. I nic, poza jedna rzeczą, się nie zgadza. Jedynym śladem wskazującym na coś, co przypomina bardko jest artefakt z Niestronna, którego rysunek znajduje się w pracy Józefa Kostrzewskiego "Kultura prapolska" (ryc. 170 na zdjęciu; na ryc. 171 tabliczki tkackie). Brak jest niestety skali, więc nie wiadomo nic o wymiarach znaleziska.

W nowszej literaturze informacje o Niestronnie pojawiły się w suplemencie do Słownika Starożytności Słowiańskich. W artykule autorstwa Michała Kary inwentarz z Niestronna prezentuje się następująco (pozyskany w czasie badań prowadzonych w 1938 r.): [...] Wśród elementów konstrukcyjnych (niekiedy zwęglonych) występowały liczne fragmenty przedmiotów użytkowych, głównie z tworzyw organicznych [...] narzędzia i przybory tkackie (drewniany miecz tkacki, wrzeciono, tabliczka tkacka).
W pracy Włodzimierza Hołubowicza "Opole w wiekach X-XII", w rozdziale poświęconym przędzalnictwu i tkactwu autor informuje o znalezieniu tabliczki (jest również rycina), a nie deseczki tkackiej. O bardku, a właściwie bardzie pisze tak: Nazwy części krosien poziomych wspólne wszystkim Słowianom wskazują na używanie ich przez Słowian już w pierwszych wiekach naszej ery, na przykład grzebień, który służy du ubijania osnowy na krosnach poziomych, nazywa się po polsku "bardo", po czesku - "brdo", po rosyjsku - "bierdo", po bułgarsku - "brdo" i po serbsku - "brdo". Jest więc mowa o części składowej krosna poziomego, a nie o samodzielnie funkcjonującym przedmiocie.

Jeśli o Gdańsk chodzi, to według informacji zawartych w pracy Janiny Kamińskiej i Adama Nahlika "Włókiennictwo gdańskie X-XIII w." w trakcie powojennych wykopalisk znaleziono siedem tabliczek do krosienek tabliczkowych. Bardka brak.

Argumentem przemawiającym za istnieniem bardka we wczesnym średniowieczu jest jego występowanie w czasach późniejszych. Poniżej ilustracja z XIV-wiecznego Codex Manesse (Niemcy).

Pewności co do stosowania bardka we wczesnym średniowieczu nie da nam analizowanie wyglądu zachowanych pasków tekstylnych. Można wśród nich wyróżnić te tkane na krosienkach tabliczkowych i tkane na krosnach. Na obronę bardka pozostaje jedynie fakt, że zasada jego działania jest identyczna jak w przypadku jednonicielnicowych krosien pionowych.

Gross Raden

2011-06-11T21:47:00.013+02:00

Jako, że baner ze zdjęciem wisi już od dłuższego czasu wypadałoby opowiedzieć kilka słów o Gross Raden, lub też o Wielkim Radzimiu, jak to co niektórzy każą tłumaczyć. Pomysł zajechania do tego miejsca był zaczątkiem całej naszej wycieczki, która to dopiero w trakcie planowania rozrosła się do monstrualnych rozmiarów.

Osada wraz z grodem u brzegu jeziora Binnensee funkcjonowała w wiekach IX-X. Badacze identyfikują tutejszą ludność jako plemię Warnów, a sam Radzim czasem jest uznawany za opisaną przez kronikarzy Radogoszcz.

Gross Raden słynie z chramu, który udało się odkryć Prof. Ewaldowi Schuldtowi. Było i jest to najistotniejsze okrycie, jeśli chodzi o architekturę sakralną pogańskich Słowian. Szczególnie ważne jest nagromadzenie antropomorficznych desek (o tym kiedyś indziej). Wątpliwości wzbudza jedynie dach, ale to już naukowcy muszą ustalić jedną spójną wersję.

W X wieku miejsce kultu przenosi się do grodu na wyspie, a kącina przestaje istnieć. Według badań majdan był niezamieszkany, a na środku wbity w ziemie był pojedynczy pal. My mieliśmy o tyle szczęście, że trochę przed naszym przyjazdem do lamusa odeszła stara kilkukondygnacyjna wieża bramna, a w jej miejscu stanęła rekonstrukcja.

To właśnie te dwie perełki stanowią o randze Gross Raden wśród skansenów/muzeów.

Zdjęcia przedstawiamy w kolejności zwiedzania - palisada wraz z bramą wejściową do osady, panorama podgrodzia, chram, zatopiona dłubanka (zabytek), gród i most wraz z budynkiem mostowym o funkcjach bliżej nieokreślonych, oraz wnętrze grodu (pala brak, ale z tego co widzę oglądając cudze archiwalne zdjęcia, kiedyś tam stał, więc jest nadzieja, że wróci).

Coś miłego

2011-06-01T09:05:00.005+02:00

Wspólnie z Czciborem chciałabym zareklamować na Lucivo link do ciekawej prezentacji grodziska na warszawskim Bródnie: Tropami Warsa i Sawy. Napiszcie, co sądzicie o tym przedsięwzięciu.

Satelitarnie

2011-05-29T23:16:00.006+02:00

Krótkie nawiązanie do ostatniego postu Alicji, a właściwie do zdjęcia satelitarnego Tumu.
Podobne szczęście jak się okazuje miały też wykopaliska prowadzone na cmentarzysku koło Grodziszczka w Gieczu (stanowisko 4). Uwiecznione zarówno na Zumi jak i Geoportalu, co my tu dla potomnych zostawiamy.

Co słychać w Tumie?

2011-05-25T21:09:00.008+02:00

Miałam dziś okazję zapoznać się z wynikami badań grodziska w Tumie przeprowadzonych w latach 2009-2010 przez zespół z Łodzi. Kierujący badaniami prof. Grygiel zaprezentował najnowsze odkrycia podczas wykładu w poznańskim muzeum. Miejscem eksploracji była północno-wschodnia część wału. Podzieliliśmy się z Wami zdjęciami z początków prac w tym wpisie. Wał grodziska i jego zewnętrzne otoczenie posiadały, jak się okazało, wiele ciekawych rozwiązań konstrukcyjnych. Imponujący system fos, zaostrzone dębowe pale i mur kamienny (ten ostatni z czasów Krzywoustego) czyniły z tumskiego grodu prawdziwą fortecę. Podczas zeszłorocznych badań archeolodzy natrafili na pozostałości po bramie wjazdowej, co było w opinii kierującego wykopaliskami dużym sukcesem.

Tak wyglądał teren wykopalisk w 2009 roku. Źródło: Geoportal.

Oprócz rozmaitych planów i map prof. Grygiel dołączył do swojej prezentacji zdjęcia bardzo ciekawych znalezisk, takich jak ostrogi czy przedmioty związane z kultem chrześcijańskim, datowanych od IX do XIV wieku. Była jeszcze mowa o wielu innych interesujących faktach dotyczących Tumu, takich jak wpływ ukształtowania terenu na lokalizację grodu i jego roli w przebiegu szlaków komunikacyjnych. Za kilka dni rusza na podłęczyckim grodzisku kolejny sezon wykopaliskowy. Wszystkim zainteresowanym, w tym również nam, nie pozostaje nic innego jak czekać na monografię tego stanowiska.

Slawenburg Raddusch

2011-05-22T16:36:00.036+02:00

Zgodnie z deklaracją z zeszłego wpisu dziś wędrujemy do grodu Raduš. Był to pierwszy obiekt na trasie naszej wielkiej niemiecko-duńskiej eskapady. Ustawił poprzeczkę dość wysoko w kontekście naszych oczekiwań co do kolejnych zwiedzanych muzeów.

Slawenburg jest obiektem muzealnym znajdującym się tuż przy miasteczku Wětošow, w krainie geograficznej po naszemu znanej jako Błota, po niemiecku zaś Spreewald.

Do 1999 roku w tym miejscu stało sobie o takie grodzisko jak na archiwalnym zdjęciu. A przynajmniej coś w ten deseń. W owym roku wmurowano kamień węgielny pod budowę placówki, która to miała być swoistą rehabilitacją ze strony górnictwa węgla brunatnego za setki zniszczonych zabytków, które padły ofiarą tego sektora przemysłu.

Budowa trwała 4 lata. Wnętrze konstrukcji jest betonowe, przez co Slawenburga nie możemy traktować jako rekonstrukcji a jedynie imitację. Szkoda, podejrzewam, że finansowe bariery w tym przypadku byłyby do pokonania (swoją drogą jak by ktoś wiedział, ile kosztowała budowa to proszę pisać, można porównać do naszych).

Z zewnątrz gród prezentuje się bardzo dobrze. Minusem są bramy, ale to prawdopodobnie wymogi przeciwpożarowe zdefiniowały ich kształt. Na majdanie oprócz małej restauracji oraz dwóch stoisk z bibelotami jest pusto. Elewacja wału zdradza także, gdzie mieści się część techniczno-komercyjna.

Wszelkie utyskiwania kończą się w wale, tam gdzie mieści się ekspozycja muzealiów. Jest przejrzyście, funkcjonalnie i ciekawie. Świetne oświetlenie. Obok sporej ilości artefaktów można odnaleźć ich rekonstrukcje.

Przy niemalże każdej gablocie znajduje się mały ekran lcd, na którym wyświetlane są ekranizacje eksperymentów prowadzonych w ramach tzw. archeologii doświadczalnej (znaczy, że gdzieś się to traktuje poważnie ;).

Gdyby nie miażdżąca swoją atmosferą ekspozycja zabytków z Illerup Ådal w Moesgård, to Slawenburg byłby moim faworytem do objęcia tytułu najlepszej wystawy. Muzealnictwo na miarę XXI wieku. Pozostaje tylko odrobina żalu, że można było pokusić się o prawdziwą rekonstrukcję grodu. Ale to inna bajka.

Oficjalna strona: http://www.slawenburg-raddusch.de/

re: Grzybowo

2011-05-15T20:07:00.014+02:00

Podczas majówki złożyliśmy wizytę także w innych miejscach, od których rozpoczęliśmy pisanie, owe pamiętne dwa lata temu. O Gieczu nada prędzej czy później Alicja, natomiast ja pozwolę sobie na wpis dotyczący Grzybowa.

Budynek muzealny jaki jest, każdy widzi na tych dwóch zdjęciach. Opinia po obejrzeniu już gotowego obiektu nie odbiega od tej, którą sformułowałem kiedy to był dopiero budowany - nie powinien on stać na grodzisku.

Ale, żeby nie powtarzać się nazbyt to pokrótce opiszę, co można znaleźć w środku. Wystawa "Gród Grzybowo - między plemieniem a państwem" otwarta jest od miesiąca.

Zaaranżowana jest tak, aby zwiedzający miał wrażenie, że wchodzi do wykopu archeologicznego - konkretniej w przekrój wału grodziska. Aby przyjrzeć się zabytkom należy je wyciągnąć z "ziemi". Poniżej przykładowe fotki jak to wygląda.

Oryginalne artefakty zapuszkowane są w specjalnych tubach z pleksi, natomiast kopie można wziąć do ręki. I tu niestety można się rozczarować. Części tub nie da się wyciągnąć, gdyż się haczą w tunelach, w których są umieszczone, inne się już częściowo sypią. Przypomnę, że w momencie naszych odwiedzin wystawa funkcjonowała zaledwie dwa tygodnie.

Wał w wielu miejscach posiada specjalne wizjery, przez które można oglądać ilustracje dotyczące przedmiotów. Ich odnalezienie miejscami jest problematyczne. Muzeum zainwestowało też w nowoczesną technologię, tj. monitor, na którym można obejrzeć film z wykopalisk.

Widoczne są silne inspiracje placówkami takimi jak Slawenburg - i to jest pozytywne. Wykonanie - no cóż, tu trzeba popracować. Wnętrze lepsze od tego co na zewnątrz, ale idea przerosła wykonanie. Tyle komentarza.

A o Slawenburgu skrobnę coś w tygodniu.

2 latka

2011-05-04T22:59:00.016+02:00

Dziś mija druga okrągła rocznica zaistnienia Lucivo. W związku z tym MPP na Lednicy, w drodze wyjątku, wyraziło zgodę i udostępniło nam zbiory do fotografii.

Tak, to oczywiście nieprawda, bo jest jeszcze lepiej.
Poruszenie wywołane wyrokiem UOKIKu zdaje się przynosić rezultaty i w Muzeum Pierwszych Piastów można już wykonywać zdjęcia inaczej niż zza poły kurtki. A to dobry prezent na nasze drugie urodziny.

Kalekie grodzisko II

2011-05-03T23:25:00.005+02:00

Kończąc krótką majówkę wybraliśmy się dziś wieczór na kolejny tour de grodzisko. Zawitaliśmy m.in. do Daków Mokrych.

Tamtejszy gród leżał nad jednym z licznych dopływów Mogilnicy. Funkcjonował we wczesnym średniowieczu w fazach B-C*, natomiast dokładniejsze dane nie są mi znane. Kontekst geopolityczny wskazuje, że prawdopodobnie mógł zakończyć swoje istnienie wraz z piastowską ekspansją.

Grodzisko zachowało się do dzisiejszych czasów w formie szczątkowej. Właściwie tylko wschodnia część wału istnieje. Zachodnią część oznacza szpaler drzew, natomiast samego wału brak. Tak więc za wiele nie ma co opisywać :)

Na koniec nora pewnego rudzielca, który czmychnął jak nas tylko zwęszył. Wały grodzisk są wyjątkowo lubiane przez faunę, niektóre wyglądają wręcz jak ser szwajcarski.

*Barbara Kirschke, Andrzej Prinke, Grodziska w województwie poznańskim, katalog stanowisk archeologicznych, Poznań 1995

Gadające kamienie

2011-04-18T18:34:00.005+02:00

Kamienie runiczne są częstym widokiem przy skandynawskich drogach. Stoją niekiedy w tym samym miejscu od czasu powstania, tak jak na poniższym zdjęciu (Bække, południowa Jutlandia).

Niektóre z nich trafiły do muzeów, gdzie wykorzystane zostały innowacyjne metody prezentacji tych zabytków. Pierwszy taki widok zastaliśmy w muzeum w Hedeby. Zrobiło to na nas duże wrażenie. Runy na poniższym kamieniu są pokryte fluorescencyjną farbą, a na kamień skierowana jest wiązka ultrafioletu.

W odpowiednim czasie wiązka pada na wybrany fragment napisu, zsynchronizowany z głosem lektora, który odczytuje nam jego treść w dönsk tunga. Przy podstawie kamienia wyświetlają się trzy tłumaczenia tekstu: niemieckie, duńskie i angielskie. Jeszcze ciekawsze rzeczy dzieją się na kamieniu eksponowanym w muzeum w Randers. Kamień ten jest poświęcony pamięci mężczyzny, który zginął daleko od domu podczas jednej z wypraw. Historia opowiadana współczesnemu odbiorcy dzieje się... na nim. Krótka, oszczędna w formie animacja przedstawia wydarzenia, które spowodowały, że ktoś zechciał uczcić pamięć utraconego przyjaciela ryjąc runy na głazie. Byliśmy tak zafascynowani tym, co widzimy, że Czcibor uchwycił na zdjęciach końcowe fragmenty animacji, kiedy kamień "rozpada się", a runy "rozsypują się" na podłodze i trzeba im pomóc wrócić na miejsce.

Pozwoliłam sobie na chwilę dziecinnej zabawy i skacząc przy dźwiękach melodii (którą pamiętam do dziś) po rozsypanych na podłodze fragmentach tekstu ułożyłam go w całość :)

Trzeba przyznać, że taka prezentacja pisma runicznego jest ciekawą odmianą, tak dla dużych jak i małych odbiorców.

Dodane kilka minut później... Internet jest wielki! Animacja z Mejlbystenen jest na YouTube.

Ribes Vikinger

2011-04-13T21:46:00.010+02:00

W dzisiejszym poście wracam wspomnieniami do zeszłorocznych wakacji. W duńskim Ribe odwiedziliśmy muzeum, katedrę i leżący w sąsiedztwie miasteczka skansen archeologiczny. Chciałabym pokazać Wam dwa pierwsze wymienione miejsca, a o skansenie napiszę w osobnej notce.
Muzeum w Ribe jest niewielkie, sale wystawowe mieszczą zbiory datowane od epoki żelaza po pełne średniowiecze. I choć ekspozycja ma już czasy świetności za sobą, to z ciekawością ogląda się wszystkie zgromadzone w salach przedmioty.

Wejście. W holu znajduje się mała księgarnia, w której warto się zatrzymać i zostawić trochę koron w zamian za wartościowe publikacje.

Ołowiana zawieszka (wys. 4 cm) przedstawiająca twarz wąsatego mężczyzny. Według muzealnego opisu na jego ramionach zasiadają dwa kruki, co można identyfikować z postacią Odyna. Wizerunek bardzo dosłownie interpretowany pokazuje co innego: ptaki nie znajdują się na ramionach, a na głowie...
Wyobrażenie zawieszki znajduje się w logo muzeum.

Wśród znalezisk szklanych fragmentów importowanych naczyń frankijskich znalazł się przykład "szkła ubogich", czyli glinianej kopii luksusowego przedmiotu.

Nasi to zrobili dla tutejszych :)

Ułamki form odlewniczych do brosz żółwiowatych, typowej skandynawskiej ozdoby kobiecej.

Imponujący zbiór szklanych paciorków oraz całego szeregu półproduktów i odpadów z warsztatu "wyrabiacza paciorków" (duń. perlemageren) ;)

Część muzeum jest przeznaczona na realizację wystaw czasowych. W związku z 1300-leciem istnienia Ribe przygotowana została wystawa umożliwiająca "podróż w czasie" przez stulecia. Miała lekką, przystępną formę i skierowana była przede wszystkim do najmłodszych. Na poniższym zdjęciu jeden z rozdziałów w kształcie kuli, a w nim zamknięte ciężarki tkackie i grzebień.

Po nasyceniu się wizytą u Ribes Vikinger udaliśmy się obejrzeć katedrę. Jej budowę rozpoczęto w połowie XII wieku, przez następne stulecia przechodziła wiele modernizacji architektonicznych i należy ten fakt uwzględnić podczas zwiedzania zabytku. Widoczna po prawej stronie wieża powstała w stylu romańskim i nazywana jest Wieżą Mariacką. Wieża po lewej została wzniesiona w XIII wieku.

Wprowadzenie religii luterańskiej spowodowało usunięcie z katedry jej pierwotnego wyposażenia. Poniżej widok z nawy głównej w kierunku południowej nawy bocznej.

Ribe VikingeCenter

2011-04-13T20:44:00.012+02:00

Tuż obok Ribe znajduje się skansen nazwany Ribe VikingeCenter. Jest to mała wioska, której mieszkańcy prezentują życie codzienne w formie jak to drzewiej było. Miejsce przyciąga masy turystów.

Wejście z wijącym się Wężem Świata.

Halla, czyli budynek reprezentacyjny. Widoczny pośrodku kamień runiczny jest współczesnym dziełem.

Wnętrze długiego domu wraz z jego mieszkańcami (nie jest to ten sam budynek, co powyżej).

Żarna rotacyjne. Kiedy w chacie robiło się mniej ludnie, z dziury w podłodze wychodziła mysz i podjadała resztki z przemiału :)

Ribe było miejscem wymiany handlowej od początku VIII wieku. W skansenie powstał plac targowy wzorowany na tutejszych odkryciach archeologicznych. Dało się na nim słyszeć słowiańską mowę.

Stanowiska do pracy z drewnem.

Rozłupane klinami pnie drzew przejdą na pewno dalszą obróbkę.

Jest rzeczka, jest czółno, są owieczki. I wiele innych zwierząt, jak krowy, woły (!), kury, a nawet pszczoły, które mieszkają w słomianym ulu. W ogródku uprawiane są warzywa i zioła. Na poletkach rosną zboża, inne rośliny uprawne i len.

Tak się złożyło, że Czcibor uchwycił na zdjęciu uprawę lnu, która kilka miesięcy później stała się bohaterką publikacji From flax to linen. Traktuje ona o wykorzystaniu uprawianej w skansenie rośliny do rekonstrukcji... koszuli z Viborg! Podziękowania należą się Vigdis, która podzieliła się linkiem do pliku pdf. Mogę go tylko polecić :)

Skansen oprócz wielu jasnych stron ma też i te ciemne. Wystarczy spojrzeć na zdjęcie z dartym drewnem, by zauważyć w prawym górnym rogu włochatą tarczę. Konstrukcje niektórych budynków budziły pewne wątpliwości co do użytych rozwiązań. Taka jest chyba cała skandynawska rzeczywistość rekonstruktorska - wspaniałe inicjatywy występują na równi ze zjawiskami i przedmiotami wyssanymi z palca.

Oficjalna strona internetowa skansenu: http://www.ribevikingecenter.dk/
Jest na niej wiele ciekawych informacji m. in. o zrekonstruowanych budynkach oraz plan imprez na bieżący rok.

Mieczyk tkacki

2011-04-03T19:34:00.006+02:00

Jako, że niezmiernie rzadko mam czas coś samemu zmajstrować to pochwale się ostatnim zrekonstruowanym przedmiotem. Jest to miecz tkacki, czy też ze względu na rozmiar raczej mieczyk. Oryginał wyłowiony (a jakże inaczej...) z Jeziora Lednickiego. Służy to coś do dobijania wątku w trakcie tkania. Wymiar 1:1.

Wilczy gon

2011-03-26T20:14:00.012+01:00

Nasza dzisiejsza wycieczka nie dotyczyła co prawda wczesnego średniowiecza w żaden bezpośredni sposób. Natomiast pośrednio już jak najbardziej. Stacja Doświadczalna w Stobnicy poznańskiego Uniwersytetu Przyrodniczego od ponad 30 lat zajmuje się edukacją oraz ochroną i reintrodukcją zagrożonych wymarciem gatunków w kraju. Wpis ze zdjęciami ma charakter czysto reklamowy i ma zachęcić Was do odwiedzin placówki i zostawieniu paru złotych.

Zobaczyć wilki. Stojąc w lesie usłyszeć wycie watahy, mrożące nam krew w żyłach.
Jak drzewiej. Bezcenne :)

W Stacji prowadzona jest też hodowla innych zwięrzat, w tym prymitywnej rasy - konika polskiego.

Polecamy!

http://www.up.poznan.pl/kz/html/stacja_stobnica.htm

Do skutku

2011-03-23T12:01:00.005+01:00

Pewnego razu jakiś młodzik zapytał na forum Halla o szczegóły wykuwania miecza. Chciał bowiem wykonać egzemplarz dla siebie - czy wiedział o tym, czy nie, postawił sobie wyzwanie na najwyższym poziomie technologicznym. Nasz znajomy, kowal Einar tak mu odpowiedział: Zacznij kucie od grotów strzał. Mimo złudnej prostoty wymagają niezwykłej wprawy i wyczucia. Na tak drobnych przedmiotach uczysz się cierpliwości i opanowujesz podstawy, budując fundament pod dalszy rozwój. Jak zrobisz ich ok. 1000 to znaczyło będzie, że chcesz kuć a nie tylko się w to pobawić.

Podobnie jest z nauką tkania (przędzenia też ;)). Cierpliwie, krok po kroku, z przemyśleniami. Dziś nitki zechciały współpracować i są pierwsze efekty prawie porządnego splotu płóciennego. Najbardziej nieposłuszne są nici tworzące zewnętrzne krawędzie, osnowa ma w tych skrajnych miejscach mniejsze naprężenie. Uzyskany pasek ma 4 cm szerokości. Błędy tkackie dodają mu uroku :)

Posiadając już podstawową wiedzę tajemną z zakresu tkactwa, którą zechciała podzielić się ze mną Ela z Pracowni na Kaszubach mam dystans do prezentowanej tu próbki - to jeszcze nie jest "to". Kluczem do sukcesu są nici. Gdy potraktujemy sprawę zgodnie z zasadami, którymi rządzi się tkactwo, sukces murowany.

Śmierć się wije po płotu...

2011-03-20T20:35:00.008+01:00

(...) A stąd jeszcze dziś ten obyczaj mają w Wielkiej Polsce i w Śląsku, iż siódmego dnia Marca topią Marzannę, ubrawszy jako niewiastę, wyszedszy ze wsi, opiewając:

Śmierć się wije po płotu, szukajęcy kłopotu etc.

Bo przedtem leda co chwalili: Planety, Pogody, Pogwizdy, Heli, Ladę, Dziewannę, to jest Dyanę, Marzanę i wiele takich.

Marcin Bielski, Studyum Literackie, Warszawa 1906

Staropolskim obyczajem pożegnaliśmy wczoraj zimę. Jako, że poziom wód przypowierzchniowych jest dość wysoki, chodzenie po bagnach, a tam zazwyczaj odnajdujemy grodziska, jest chwilowo niewskazane. Pozostaje więc w wolnym czasie zająć się lekturą. I tak polecić chciałbym czytelnikom jeden adres www. http://www.academia.edu tytułuje się "facebookiem ludzi nauki". Interesujące jest to, że część badaczy udostępnia swoje artykuły. Ot, dla przykładu:

Aneta Gołębiowska-Tobiasz, Stone "baba" from the collection of the Archeological Museum in Kraków, [w:] Materiały Archeologiczne, Tom XXXVIII, 2010

lub

Andrzej Janowski, Alicja Drozd, Wczesnośredniowieczny inkrustowany topór z miejscowości Pień na ziemi chełmińskiej, [w:] Wojskowość ludów Morza Bałtyckiego. Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego, pod red. M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk, Toruń, 2007

albo

Leszek Gardeła, Wszyscy należycie do Óðinn'a! Symbolika włóczni w epoce wikingów, [w:] Religia ludów Morza Bałtyckiego. Stosunki polsko-duńskie w dziejach. Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego, pod red. M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk, Toruń, 2010

Rejestracja jest krótka, a materiałów dużo. Zatem... download... click...

Tollundmanden

2011-03-13T22:13:00.006+01:00

Przedstawiając zdjęcia człowieka z Tollund zakończę dziś tematykę ofiar bagiennych. W najbliższym czasie zamierzam powrócić do mniej morderczych zagadnień. Poniżej zdjęcia z naszych odwiedzin w muzeum w Silkeborg, gdzie eksponowane jest ciało bohatera dzisiejszego wpisu oraz bohaterki poprzedniego.

Skurczone ciało uduszonego/powieszonego mężczyzny jest dość spłaszczone, podobnie jak kobiety z Elling. Wyjątek stanowi bardzo dobrze zakonserwowana głowa, na której nadal tkwi skórzana czapka. Wokół szyi znajduje się zaciśnięty niegdyś sznur, a na biodrach pas.

O człowieku z Tollund napisano wiele, jest to chyba najpopularniejsze znalezisko ludzkiego ciała zakonserwowane przez mokradła. Po szczegółowe informacje odsyłam Czytelników do bogatej strony internetowej http://tollundman.dk/

Z niewiadomych powodów wizerunek człowieka z Tollund żyjącego ok. 400 r. p.n.e. chętnie zamieszczany jest w popularnonaukowych książkach i albumach poświęconych Skandynawii epoki wikingów (np. Wooding J., Wikingowie, Warszawa 2001; Allan T., Wikingowie. Życie, legendy i sztuka, Warszawa 2003).

Ellingkvinden

2011-03-04T20:47:00.008+01:00

Licet apud concilium accusare quoque et discrimen capitis intendere. Distinctio poenarum ex delicto. Proditores et transfugas arboribus suspendunt, ignavos et imbelles et corpore infames caeno ac palude, iniecta insuper crate, mergunt. Diversitas supplicii illuc respicit, tamquam scelera ostendi oporteat, dum puniuntur, flagitia abscondi.

Wolno też na seymie obwiniać złoczyńców i gardłem karać. Każdy występek właściwą kaźń odnosi. Zdrajców i zbiegów wieszają na drzewach: gnuśnikow zaś, tchórzów i wszetecznikow w bagnie albo w błocku przywaliwszy kratą, grążą. Takowa różność kary dla tego iest ustanowiona, aby zbrodnie publiczne wszystkim były iawne, a sromoty osobiste w wieczney ugrzęzły niepamięci*.

Jako, że Alicja już rozpoczeła ten makabryczny i fascynujący temat to pozwolę sobie podążyć śladem i przedstawić kolejnego bohatera opowieści. Właściwie to bohaterkę.

Kobieta z Elling, lat 25 spoczywa w Muzeum w Silkeborgu i stanowi przedsmak tego co w kolejnej sali się znajduje. Uduszona ok. 280 roku przed Chrystusem została wrzucona do bagna.

Więcej: http://www.tollundman.dk/ellingkvinden.asp

Polecam zwłaszcza zdjęcie - rekonstrukcję.

*Tacyt, Germania, O narodzie Germanów, w tłumaczeniu Adama Naruszewicza

Grauballe Man

2011-03-01T15:28:00.005+01:00

W Danii na terenach torfowych licznie odnajdywane są ludzkie szczątki. Przypuszczalnie są to pozostałości po ofiarach składanych bogom lub zwłoki przestępców skazanych na śmierć. Konserwujące właściwości ówczesnych bagien (a dziś torfowisk) pozwoliły przetrwać ciałom nawet przez ponad dwa tysiące lat.
Znaczna ich część pochodzi z epoki żelaza, która w Europie północnej nastąpiła ok. 500 roku p.n.e. Chciałabym zaprezentować zdjęcia jednego z takich znalezisk, zwanych Człowiekiem z Grauballe. Został odkryty w 1952 roku podczas wydobywania torfu. Eksponat znajduje się w muzeum Moesgård. Na muzealnej stronie internetowej znajdziecie opis ciała.

Poniżej widok na gablotę z góry. Aby przyjrzeć się znalezisku z bliska, trzeba zejść w dół- skojarzenie z odmętami bagna nie jest przypadkowe.

Miejsce, w którym eksponowany jest Człowiek z Grauballe to osobna sala. Nie ma w niej żadnych rozpraszających uwagę elementów, pomieszczenie jest wyłożone ciemnym drewnem.

Ślad po poderżnięciu gardła na długo pozostaje w pamięci.

Mieliśmy okazję obejrzeć kilka innych znalezisk ciał wydobytych z torfowisk, eksponowanych w muzeach w Szlezwiku (Schloss Gottorf) oraz w Silkeborg. Moim zdaniem Moesgård wypadło najlepiej dzięki zastosowaniu prostych środków przekazu (zejście w dół) i ograniczając aranżację wystawy do minimum.

Krosna pionowe

2011-02-14T15:03:00.005+01:00

Tkactwo bardzo mnie ciekawiło od lat, jednak zawsze zapał do nauki tkania gdzieś ulatywał. Aby położyć temu kres Czcibor wpadł na nie lada pomysł. W prezencie gwiazdkowym podarował mi własnoręcznie zrobione krosna, które można określić przymiotnikiem "treningowe" (nie jest to rekonstrukcja). Prezent, jak to prezent, powinien zostać wykorzystany. Krok po kroku "odkryłam" działanie jednonicielnicowych krosien pionowych. Jestem z tego powodu niezwykle zadowolona, a Czcibor chyba jeszcze bardziej. Poniżej prezentuję pierwszą malutką próbę zeswatania osnowy z wątkiem. Na wale osnowowym są tylko 24 nici.

Absolutnie moje klimaty :)

Dodane 15.02:

Po próbach przyszedł czas na konkret. Zmieniłam ułożenie nici osnowy i po pewnym czasie pojawił się pożądany przeze mnie zarys (na razie mglisty) splotu płóciennego. Hurra :)

Kurhan koło Zielonki

2011-02-13T21:22:00.008+01:00

Cel dzisiejszej wyprawy podchodziliśmy już kiedyś, mijając go o kilkadziesiąt metrów. Ale nauka nie poszła w las, tylko my drugi raz, i ... sukces! Stanowisko w środku Puszczy odnalezione.

Kurhan w typie "Orzeszkowo" jest świadectwem polityki przesiedleń prowadzonej przez pierwszych Piastów. Grupy Pomorców czy Wieletów zmuszone były do zamieszkania na/w granicach Państwa Gnieźnieńskiego. Pozostały toponimy i groby (cmentarzyska: Piaski k. Rochów, Latkowa, Płaczkowo, Włoszakowice czy Pomorzanki). Akcje te miały na celu wzmocnienie własnych "możliwości produkcyjnych" przy okazji rozbijając zbyt skonsolidowane struktury lokalne.

Omawiany obiekt jest usypany na naturalnym wzgórzu, o wysokości 5 m. Na jego zboczu pochowano 4 kobiety w różnym wieku. Każda z nich złożona została w komorze zbudowanej z dużych głazów, z których część wystawała powyżej powierzchni ziemi. Wyposażenie ubogie - odnaleziono jedynie nożyk oraz kabłączek skroniowy (oba przedmioty w jednym grobie). Wnioskując na podstawie konstrukcji kurhanu, sposobu pochówku oraz inwentarza Czesław Strzyżewski oraz Michał Kara określili pochowane jako przesiedleńców z południowo-wschodniego Pomorza (Pojezierze Drawsko-Krajeńskie) z końca X - pierwszej połowy XI w. Pomimo dalszych badań nie odnaleziono innych kurhanów w okolicy, co na tle pozostałych cmentarszysk jest wyjątkiem.

Docenić należy fakt, że obstawa kamienna nie została po badaniach wykopaliskowych przykryta darnią i zapomniana. Z racji położenia w środku lasu mapę sobie daruję, ale dla miłośników i badaczy starożytności słowiańskich pozostawiam koordynaty: N52335898, E17084191.

I na koniec rycina z artykułu, na którym merytorycznie dzisiejszy wpis został oparty.

Michał Kara, Osadnictwo ludności pomorskiej i wieleckiej w państwiej pierwszych Piastów, [w:] Slavia Antiqua Tom XLIII, 2002

Stavkirke II

2011-02-08T21:07:00.017+01:00

Oto kolejna rekonstrukcja świątyni sprzed stuleci. Znajduje się na terenie Bork Vikingehavn w Danii. Budynek został wzniesiony w oparciu o dane archeologiczne z pozostałości drewnianego kościoła z pobliskiego Vorgod (doły posłupowe) oraz na podstawie podobnych danych z innych miejsc na Jutlandii, w których w czasach chrystianizacji powstały pierwsze kościoły. Rekonstrukcja nieco różni się od opisanego wcześniej na Lucivo stavkirke z Hørning. Wspomniany kościół nie ma żadnego wyposażenia, jego oryginalność polega na użyciu zrekonstruowanych elementów ścian.
W Bork natomiast postawiono przede wszystkim na aranżację wnętrza.

Choć już przed wejściem widoczny jest pierwszy ciekawy element: kamień runiczy, wkopany w ziemię tuż przed progiem kościoła.

Pierwowzorem jest zabytek z kościoła w Hanning, obecnie wmurowany w ścianę świątyni. Oprócz inskrypcji posiada wyobrażenie młota Thora (widoczne na powyższym zdjęciu w prawym górnym rogu). Ten jeden z wielu przykładów pokazuje, że praktyka wtórnego używania płaskorzeźb lub kamieni runicznych poprzez umieszczanie w murze świątyni jest znana w Danii. O używaniu w podobny sposób przedstawień z terenów Słowiańszczyzny pisał Czcibor.

Źródło zdjęcia: http://www.skjernguiden.dk/kirker/hanning.htm

Wnętrze borkowego stavkirke jest jasne, odmiennie niż w rekonstrukcji z Hørning. Centralną częścią ołtarza jest oczywiście krzyż, w tym przypadku rekonstrukcja romańskiego krzyża z Åby koło Århus.

Poniżej oryginalna figura Chrystusa. Krzyż nie zachował się i został zastąpiony nowym.

Źródło zdjęcia: http://znaleziska.org

Szczegół zwieńczenia jednego ze słupów - wykrzywiona grymasem jednooka ludzka twarz z norweskiego kościoła w Hegge. Utożsamiana jest z przedstawieniem Odyna.

I oryginał.

Źródło zdjęcia: http://znaleziska.org

Podsumowań czynić dziś nie będę; ocenę obu rekonstrukcji pozostawiam Czytelnikom.

Kalekie grodzisko

2011-02-08T18:57:00.011+01:00

Tak jak wspominałem w poprzedniej wypowiedzi, udało nam się dotrzeć do grodziska oznaczonego jako Stary Białcz. Nie było to łatwe i sukces odnieśliśmy dopiero przy trzecim podejściu. Poprzednio, raz ulegliśmy pogodzie, a drugi raz daliśmy się zwieść gps.

Obiekt znajduje się przy wsiach Stary Białcz oraz Krzan na łące dawniej zwanej "Grobcem". Datowane wg badań dendrochronologicznych przeprowadzonych przez prof. Krąpca na po 864 r.*

Niestety do dziś grodzisko zachowało się w jakiejś karykaturalno - kalekiej formie i przypomina bardziej wąwóz niż dawną fortyfikację. Nie dość, że przez jego środek przebiega droga, to jeszcze w wyniku dewastacji duża część wału została zniszczona.

I to historia całkiem świeża - z samego początku bieżącego tysiąclecia. Ktoś systematycznie rozwiózł południową część grodziska oraz napoczął północną. Sprawą zainteresowała się policja, informowała prasa.** Lokalni mieszkańcy nic nie widzieli...

Aby ocenić skalę zniszczeń wystarczy porównać współczesną fotografię lotniczą*** do zdjęcia wykonanego w 1935 roku na potrzeby badań Władysława Kowalenki.****

* Michał Kara, Najstarsze państwo Piastowskie - rezultat przełomu czy kontynuacji? Studium archeologiczne, Poznań 2009

** można jeszcze znaleźć w Internecie artykuł P. Julity Pasikowskiej - Karlitz pt. Najazd na grodzisko, na portalu http://gniezno.naszemiasto.pl

*** Fot. prof. Włodzimierz Rączkowski z: Pradzieje Wielkopolski, pod red. Michała Kobusiewicza, Poznań 2008

**** Władysław Kowalenko, Grody i osadnictwo grodowe Wielkopolski wczesnohistorycznej, Poznań 1938

Len

2011-02-01T13:16:00.003+01:00

Po pierwszych krokach w przędzeniu wełny przyszedł czas na len. Wydaje mi się, że jest to włókno bardziej wymagające niż wełna. Choć włókna roślinne są dużo dłuższe niż owcze, to mała tłustość lnu powoduje, że trudniej się "łapią" w trakcie przędzenia. Być może jest to tylko mylne wrażenie osoby początkującej - okaże się w praktyce. Nitka oczywiście znajdzie zastosowanie w zszywaniu rzeczy, na które zawsze jest zapotrzebowanie: od podręcznego woreczka począwszy, na gieźle skończywszy.

Dla spragnionych szczegółowej wiedzy podaję adres ciekawego miejsca, w którym opisano cały etap uprawy i obróbki lnu: Jak to ze lnem było

prochy i Amazonka

2011-01-30T20:54:00.009+01:00

Alicja ciekawie pisze o przędzeniu, ja zaś znowu przynudzę na chwilę o grodziskach. Korzystając z weekendu uciekliśmy od cywilizacji i kontynuowaliśmy nasze dzieło w terenie. Udało nam się zwiedzić (choć to może za wiele powiedziane w dwóch z trzech przypadków) obiekty - Stary Białcz (przy poprzednich dwóch próbach nie udało nam się odnaleźć grodziska) oraz Prochy, w których to w odległości ok. 350 m od siebie znajdują się dwie "ogrodzone osady".

Kowalenko informuje o dokumentach i mapach, które wzmiankują o trzecim grodzie, niemniej już weryfikacja prowadzona w dwudziestoleciu międzywojennym nie potwierdziła jego istnienia.

Dwa grodziska, do których prawie nam się udało dotrzeć leżą tuż przy Północnym Kanale Obry, po obu jego stronach. Jak bardzo "prawie" - widać na zdjęciach - zabrakło amfibii.
Obiekt na powyższej fotografii to grodzisko większe, w nauce funkcjonujące jako stanowisko 4. Poniżej stanowisko 7. Większa z fortyfikacji posiada dwa dodatkowe wały łukowate, podnoszące obronność. Analogie są liczne - Bonikowo czy Kurza Góra - trudno nie odnieść wrażenia, że to jakiś lokalny trend.

Ale to nie koniec atrakcji. Gwoździem programu okazał się kanał Obry, który niczym majestatyczna Amazonka przerwał zaniedbany zapewne od czasów pruskich wał i rozlewał się na pola wokół grodzisk, na których i tak nie brakowało wody po roztopach. Efekt - powódź. Tam gdzie staliśmy wczoraj, dziś prawdopodobnie jest już tylko woda.

Swoją drogą byłbym niezmiernie rad, gdyby ktoś mi wytłumaczył jak wygladała hydrografia rejonu Obry przed erą kanałów. Literatura też jest ok.

Przędzenie jest fajne

2011-01-28T10:59:00.005+01:00

Postanowienie spełnione. Przędę. Potraktowałam sprawę bardzo poważnie. Udałam się do Pracowni na Kaszubach, gdzie zapoznałam się z częścią tajemniczego świata grępli, czesanek, wrzecion i kołowrotków. Był nawet kokon jedwabnika :) Do tego otrzymałam wiele wiedzy praktycznej, którą może przekazać tylko druga osoba. Dużą radość sprawiła mi praca z czesanką owcy wrzosówki. Pierwsze kroki wyglądały jak każde pierwsze kroki, ale spowodowały, że z jeszcze większą ciekawością podeszłam do tego tematu. Na zdjęciu poniżej moje własnoręcznie wystrugane wrzeciono, "chmurka" czesanki, uprzędziona nić i trzy gliniane przęśliki z mojego zbioru. Wiele lat temu obdarował mnie nimi Chruściel. Sam je ulepił i wypalił metodami historycznymi. Chruścielu, jeśli to czytasz, to proszę o odzew, bo brakuje nam Ciebie!

Podsumowując: jest w tym temacie wiele miejsca na eksperymenty, które mogą znacząco podnieść poziom rekonstrukcji.

Zapraszam do odwiedzenia bloga "Prząśniczka", gdzie znajdziecie wiele cennych wskazówek jak zacząć, by się nie zniechęcić. Jest to chyba pierwsze polskie internetowe miejsce spotkań prządek (i prządków).

Barbarki

2011-01-23T21:04:00.017+01:00

W poszukiwaniu pierwszych oznak przedwiośnia wyruszyliśmy wczoraj w las. Na szczęście tam jeszcze zima... i grodziska. Dwa, w jednym lesie, oddalone od siebie o jakieś 450m w linii prostej.

Mowa o obiektach oznaczonych przez Kowalenkę jako Jastrowo (Rudka II) i Rudka. Około 5 km w kierunku zachodnim od Szamotuł.
Pierwszy obiekt - widoczny na mapie po prawej stronie, podpisany (tam) jako wał szwedzki - to grodzisko położone na skraju wsi Ostrolesie i Jastrowo. Położony jest o kilkanaście metrów od leśniczówki dawniej zwanej Barbarką - stąd też czasem nazwa obiektów - Barbarki.

Grodzisko zachowane jest w doskonałym stanie. Wał wysoki, niezniszczony, otoczony jest szeroka fosą. Wnętrze zostało zagospodarowane przez leśniczego, który urządził tam stanowisko piknikowe.

Drugi obiekt - Rudka - to rozleglejsze założenie. Otoczony jest z trzech stron strumieniem, co niemalże skutecznie utrudniło nam do niego dotarcie. Niestety wał jest gorzej zachowany niż w przypadku Jastrowa.

Oba grody były drzewiej połączone groblą co stwierdził jeszcze Kowalenko. Czy przetrwała do dziś - trudno powiedzieć - cały las był jednym wielkim nie do końca zamarzniętym rozlewiskiem, co nie sprzyjało dokładnym obserwacjom.

Oba grodziska datowane są na wczesne średniowiecze. Dokładniejsze dane nie są mi znane i nie jestem pewien czy zostały w ogóle określone. Czy oba grody funkcjonowały w tym samym czasie? Jeżeli tak, to przejawem jakiego zjawiska była ta sytuacja (analogicznie Lubusz czy Ciepłe)?

Owczy pęd

2011-01-18T16:10:00.007+01:00

W ostatnim czasie obserwuję rosnące zainteresowanie dawnymi technikami wytwarzania przędzy wełnianej i wykorzystywania jej do celów odzieżowych. Temat jest bardzo ciekawy, a niestety mało rozpowszechniony wśród pasjonatów rekonstruujących kulturę materialną minionych wieków. Nabrałam ochoty na przyswojenie praktycznych umiejętności związanych z przędzeniem. Efekty wkrótce :)

Znaleziska archeologiczne przedmiotów przeznaczonych do tkania i przędzenia tworzą ciekawy zbiór przyrządów. Zacznę od prezentacji przęślików, za pomocą których obciążano wrzeciono. Wykonane zostały z różnych materiałów (od lewej): bursztynu, gliny oraz łupku.

Obciążenie drewnianego wrzeciona umożliwiało pracę z przygotowaną oczyszczoną wełną owczą pozyskiwaną w "naszych" czasach z owiec wrzosówek. Skręcano ją w prawo lub w lewo uzyskując w ten sposób odpowiednio nić o skręcie Z lub S. Poniżej wrzeciono z Poznania wraz z przęślikiem.

Słownik geograficzny

2011-01-16T20:16:00.005+01:00

Dziś krótko - tylko link do wielce przydatnego narzędzia, umieszczonego w sieci: Słownika historyczno-geograficznego ziem polskich w średniowieczu.
Smacznego!

Koniec przerwy

2011-01-14T19:38:00.008+01:00

Powracamy!

Źródło: Psałterz utrechcki

Przerwa w pisaniu

2011-01-06T17:53:00.004+01:00

Z powodu nadmiernej biurokratyzacji niektórych firm chwilowo mamy braki w łączności ze światem. Stąd też przerwa w dostawie nowych treści na Lucivo. Nie wiadomo ile ten stan jeszcze potrwa, ale postaramy się co jakiś czas coś tu napisać.

Stavkirke fra Hørning

2010-12-11T17:01:00.017+01:00

W muzeum Moesgård, oprócz znakomitych wystaw obejrzeć można rekonstrukcje kościoła, dzwonnicy i dwóch innych budynków stojące na wolnym powietrzu. Pierwowzorem dla "moesgårdzkiej" świątyni były pozostałości budynku z miejscowości Hørning niedaleko Randers. Na podstawie danych archeologicznych w postaci dołów posłupowych, fragmentów podłogi oraz znaleziska deski zdobionej motywem wężowym, stanowiącej element konstrukcyjny ściany udało się uzyskać efekt widoczny na poniższych zdjęciach.

Metoda dendrochronologiczna pozwoliła określić czas powstania kościoła z Hørning na około 1060 rok. Rekonstrukcję stanowi niewielki budynek jednonawowej świątyni, jakże inny od majestatycznych katedr cesarskich Rzeszy. Odrobina koloru obecna jest na zewnętrznych częściach kościółka, wnętrze jest natomiast całkowicie niezdobione i posiada glinianą podłogę. Część ołtarzowa oddzielona jest od nawy ścianą. Ciekawego zadania podjęli się ludzie rekonstruujący dzwonnicę wraz z dzwonem. Do wykonania dzwonu posłużyli się źródłem z przełomu XI-XII wieku pt. O sztukach rozmaitych ksiąg troje, którego autorem jest benedyktyn Teofil Mnich. Takie przedsięwzięcia niezwykle nas cieszą.

Ten kościółek jest pozbawiony wszelkiego wyposażenia liturgicznego. Inaczej jest w przypadku podobnej rekonstrukcji stavkirke (również w Danii), o którym opowiem przy najbliższej okazji. "Inne budynki", o których wspomniałam na początku wpisu, to znajdująca się w sąsiedztwie kościółka ziemianka oraz dom mieszkalny z Hedeby.

P.S. Dzieło Teofila Mnicha zostało wydane w języku polskim w 1880 roku i dostępne jest w Internecie, m. in. w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej.

Dobra strona

2010-12-06T21:23:00.005+01:00

W sieci pojawiło się ciekawe miejsce, w którym prezentowane są grodziska Mazowsza i Podlasia leżące nad Bugiem.

Zachęcamy do odwiedzenia strony grodziska.com Jednocześnie mamy nadzieję, że podjęta inicjatywa będzie się prężnie rozwijać.

Monoxyl - korekta wpisu

2010-12-02T20:39:00.008+01:00

Dziś nota korygująca do wpisu z samego początku bloga. Jak się okazuje* błędnie zidentyfikowałem dłubankę zatopioną u przyczółku mostu zachodniego. Nie jest to, jak podejrzewałem monoxyl oznaczony przez Ossowskiego** jako Jezioro Lednickie III, a całkiem inna łódź...

Na przedmiot naszego zainteresowania archeolodzy natrafili dopiero w 2001 roku. Dłubanka wyżłobiona jest z pnia dębu, długa na 4,5m. Dzięki temu, że zabytek został przesunięty na płytsze wody jest on teraz znacznie lepiej widoczny niż w 2009 roku, co można dostrzec na załączonych zdjęciach.

* Wojciech Szulta, Most zachodni, tzw. poznański przy Ostrowie Lednickim. Wyniki podwodnych badań archeologicznych prowadzonych w latach 1999-2002, [w:] Studia Lednickie Tom VIII, Lednica 2005
** Wojciech Ossowski, Studia nad łodziami jednopiennymi z obszaru Polski, Gdańsk 1999

Przemyśl Chrobrego

2010-11-25T22:00:00.008+01:00

Bedąc w Przemyślu nie mogliśmy nie zawitać na Zamku Kazimierzowskim, gdzie w obrębie średniowiecznych murów znajduje się zespół palatium-rotunda pochodzący z czasów Pierwszych Piastów.

A dokładniej z lat 1018-1031, kiedy to Przemyśl po kijowskiej wyprawie Bolesława Chrobrego znalazł się w granicach państwa polskiego. Analizując skład zaprawy wapienno-piaskowej część badaczy stwierdziła, że zespół palatium-rotunda został wzniesiony przez budowniczych pierwszej katedry w Krakowie.
Budowle przetrwały najpóźniej do połowy XIII lub początków XIV wieku. Zniszczone, zostały rozebrane.

Podobieństwo do architektury z centrum państwa - tj. tej na Ostrowie Lednickim oraz w Gieczu jest uderzające.

Warto wspomnieć o tym, że zamek jest obecnie gruntownie rewitalizowany. W ramach podjętych działań wyeksponowane zostaną relikty kolejnej wczesnośredniowiecznej budowli - trójnawowej świątyni/cerkwi z XIIw.

Ewa Kubica-Kabacińska, Problemy genezy i chronologii wczesnośredniowiecznych budowli przemyskich, [w:] Przemyśl wczesnośredniowieczny, pod red. Ewy Sosnowskiej, Warszawa 2010

Muzeum Przemysko-Madziarskie

2010-11-19T20:21:00.016+01:00

W przedostatnim poście pisząc o jednym z najodleglejszych zakątków kraju miałem na myśli Przemyśl, który to ostatnio udało nam się odwiedzić.

Miasto urocze i - co więcej, skrywające wiele tajemnic związanych z wczesnym średniowieczem. Jak na skalę krajową zachowało się tu wyjątkowo dużo reliktów architektury romańskiej - palatium z rotundą oraz ukryta pod ziemią bazylika na wzgórzu zamkowym, a także trudna do wydatowania rotunda znajdująca się pod prezbiterium katedry katolickiej. A to nie koniec atrakcji. Wszak mamy jeszcze Kopiec Tatarski oraz wzgórze Trzech Krzyży (domniemane grodzisko).

Ale dziś nie o tym wszystkim będę snuć rozważania, ale o muzeum znajdującym się w pięknej kamieniczce na rynku. To co chcę na Lucivo przedstawić znajduje się w niewielkiej sali na ostatnim piętrze.

Muzeum gromadzi zabytki z badań przeprowadzonych na Wzgórzu Zamkowym, cmentarzysku przy ul. Rycerskiej oraz z grobów przy ul. Grunwaldzkiej i Krasińskiego.

Na zdjęciach - broń, ozdoby (fragment zausznicy) oraz krzyżyki.

Najistotniejsze na wystawie są eksponaty z cmentarzyska staromadziarskiego, odkrytego przy ul. Rycerskiej, regularnie badanego w latach 70. i 80. Wyeksplorowano w sumie 16 grobów, wśród pochowanych wyróżniamy wojowników wraz z towarzyszącymi im kobietami i dziećmi.

Zachowane rytuały pogrzebowe oraz struktura populacji wskazuje na ich dłuższy pobyt (kilkudziesięcioletni?). Co zmotywowało ich w pierwszej połowie X wieku do przenosiń na północ od Karpat? Przy obecnym stanie wiedzy trudno odpowiedzieć na to pytanie.

Wisienka na torcie. W pełni zrekonstruowany grób nr 6 - wojownik z wierzchowcem i pełnym osprzętem bojowym.

Szczegóły wyposażenia - groty strzał, krzesiwo oraz okucia kaletki.

O cmentarzysku można poczytać w:
Andrzej Koperski, Groby wojowników z koniem na cmentarzysku "staromadziarskim" w Przemyślu, [w:] Słowianie i ich sąsiedzi we wczesnym średniowieczu, pod red. Marka Dulinicza, Warszawa-Lublin 2003
oraz
Idem, Cmentarzysko staromadziarskie z Xw. w Przemyślu, [w:] Przemyśl wczesnośredniowieczny, pod red. Ewy Sosnowskiej, Warszawa 2010

Odwiedzając Przemyśl polecem pamiętać o Muzeum :)

Czasoumilacz

2010-11-12T21:09:00.010+01:00

Z powodu braku weny, dziś tylko czasoumilacz przed kolejnym postem tematycznym - zdjęcia kaptorgi z Biskupina (o ile się nie mylę, to są to pierwsze fotki tego artefaktu w internecie).

Kurhany w Kleczanowie

2010-11-07T12:19:00.005+01:00

Wracając wczoraj z jednego z najodleglejszych zakątków Polski zatrzymaliśmy się we wsi Kleczanów, by odszukać cmentarzysko kurhanowe w tamtejszym lasku. Nie okazało się to zbyt trudne, większość z 37 kurhanów jest dobrze zachowanych i ich odnalezienie nie powinno sprawić kłopotu nawet mało doświadczonym badaczom starożytności słowiańskich.

Miejsce grzebalne funkcjonowało mniej więcej od IX do X wieku. Cmentarzysko należy do typu nadkurhanowego, co oznacza, iż spopielone prochy zmarłego były rozsypywane na powierzchni kopca lub też umieszczane na nim w popielnicy.

Co ciekawe, do dziś lasek, w którym znajduje się cmentarzysko jest celem procesji religijnych i festynu z okazji Zielonych Świątek. Co więcej brakuje źródeł kościelnych uzadniających te wydarzenia*. Czyżby kontynuacja starszej tradycji?

* Andrzej Buko, Archeologia Polski wczesnośredniowiecznej, Warszawa 2005

Garz - uzupełnienie

2010-11-01T13:17:00.004+01:00

W ramach uzupełnienia wpisu o grodzie w Garz z sierpnia br., wklejam rycinę, która przypadkowo znalazłem na dysku. Pochodzi z 1872 roku z czasopisma Baltische Studien i przedstawia omawiane grodzisko.

Jagdfries

2010-10-30T21:21:00.028+02:00

Jagdfries - fryz ze sceną polowania umieszczony na aspydzie kolegiaty w Königslutter. Powstał w 1135 roku, z ręki Mistrza Mikołaja, architekta znanego z działalności w Weronie oraz Piacenzy.

Fryz składa się z dziewięciu scen, czytać go należy prawdopodobnie od prawego i lewego końca do środka. Przedstawia historię polowania - myśliwi grają na rogach, psy łapią zwierzynę i gdyby nie środkowy relief to byłaby to całkowicie normalna płaskorzeźba... Ale nie jest.

Trudno wytłumaczyć dlaczego w końcowej scenie zające pochwytują myśliwego*.
Spośród wielu różnych interpretacji dominuje ta mówiąca o zwycięstwie słabych/dobrych (zając) nad silnym/złym myśliwym (zwycięstwo chrześcijaństwa nad pogaństwem). Możliwe, iż fryz mówi o tym, że to za czym gonimy nas wiąże/ogranicza. Część badaczy widzi w zającach/królikach grzeszną stronę człowieka związaną z popędem płciowym. Jeszcze inna (jedna z nowszych) teoria dostrzegła w głowach zajęcy twarz diabła**. Jakie jest przesłanie tej zagadkowej płaskorzeźby? Czy któraś z wyżej wymienionych hipotez jest słuszna - ja nie umiem odpowiedzieć. Niemniej powala ona nas (trudno powiedzieć na ile była zrozumiałą dla ludzi czasów, w których powstała) swoim absurdem i groteską.

Tak więc na koniec nie pozostaje nic innego jak tylko zadać to pytanie - czy te zające mają coś wspólnego ze swoim dalekim krewnym - małym białym króliczkiem znanym z pewnego filmu?

Źródło: http://www.nerdcore.de/wp/tag/montypython/

* Prawdopodobnie także na tympanonie w kościele w Conques przedstawione są demony w kształcie zajęcy, podpiekające człowieka (oprawcę).
**zobacz http://www.kunstdirekt.net/jagdfries/inhalt.htm - strona niestety po niemiecku, ale warta zapoznania, zawiera zarówno argumenty za teorią jak i polemikę.

Więcej zdjęć można oglądać na stronie: http://www.raymond-faure.com/Koenigslutter/koenigslutter.htm

"Fjendens ansigt"

2010-10-28T15:24:00.014+02:00

"Oblicze wroga" - tak brzmi podtytuł wystawy poświęconej jednemu z najbogatszych znalezisk duńskich. Mowa o zbiorze militariów odkrytych w latach 50-tych XX w. w Illerup Ådal na dnie dawnego jeziora. W pierwszych stuleciach naszej ery miejsce to kilkukrotnie było świadkiem deponowania ogromnych ilości broni oraz rzeczy codziennego użytku zdobytych przez miejscową ludność na najeżdżających jej ziemie wrogach. Zjawisko trwało od III do VI w. Wrzucone do wody przedmioty wykonane z metalu zachowały się dzięki zasadowemu środowisku akwenu. Rozkładowi uległy za to skóra i tekstylia. Część znalezisk prezentowana jest w niepozornym budynku Moesgård Museum niedaleko Århus. Po obejrzeniu wystawy zgodnie stwierdziliśmy, że była ona jedną z lepszych, jeśli nie najlepszą ekspozycją muzealną, jaką mieliśmy okazję zobaczyć - a było ich dotychczas sporo. Wszędzie konsekwentnie zastosowano odcienie szarości i czerni. Ciekawie skomponowany podkład muzyczny w klimatach dark wave tworzył świetny nastrój do odbioru wystawy.

Jedno z wielu nagromadzeń rytualnie zniszczonej broni. W takim ułożeniu odsłaniano znaleziska podczas prac wykopaliskowych.

Wśród zdeponowanych militariów i przyborów osobistych archeolodzy wyróżnili dwie grupy znalezisk. Większość stanowią przedmioty wyprodukowane w Skandynawii, mniejszą ilość przedmiotów wyprodukowano na terenach Cesarstwa Rzymskiego. Ale za to jakich! Uwagę przyciągają miecze wykute najpewniej w Galii, z jelcami i głowicami z kości słoniowej. Rękojeści zdobione są złotem i srebrem, słowem: luksus.

Na poniższym zdjęciu widać zestawy do krzesania ognia i grzebienie pochodzenia skandynawskiego. Eksponowanie od kilkunastu do kilkudziesięciu identycznych artefaktów, zapewne nie wszystkich, pokazuje siłę ilościową najeźdźców.

W innej gablocie umieszczono przedmioty pokryte pismem runicznym. Widoczny w środku górnego rzędu srebrny (!) imacz tarczy posiada napis Nithijo tawide, co znaczy Nithijo wykonał.

Nie sposób scharakteryzować całości znalezisk pochodzących z Illerup. To, co tutaj zaprezentowałam jest tylko ich małym fragmentem.

Miejsce ma swoją stronę w Internecie: http://www.illerup.dk/
Do poczytania polecam przetłumaczoną na polski książkę Illerup Ådal. Czarodziejskie zwierciadło archeologii, której autorem jest prof. Jørgen Ilkjær.

"Gdzieś przy granicy..."

2010-10-25T16:17:00.008+02:00

Tytuł dzisiejszego wpisu to część tytułu wystawy o pograniczu polsko-ruskim. Można ją oglądać do połowy listopada w biskupińskim muzeum. Prezentowane eksponaty pochodzą z czasów końca X do XIV stulecia.

Celem wystawy jest ukazanie różnorodności etnicznej obszaru pogranicza, na którym zaznaczyły swą obecność m. in. ludy koczownicze. Poniżej na zdjęciu grób mężczyzny z XII w. odkryty w Gródku nad Bugiem. Zmarłego pochowano wraz z bronią elit - mieczem produkcji nadreńskiej. Dodatkowym smaczkiem są fragmenty łuku refleksyjnego oraz elementy rogowej okładziny kołczanu, niezwykle pięknie zdobionej.

Zabytkami, których na Słowiańszczyźnie Zachodniej raczej nie uświadczymy są enkolpiony. Wyjątkowo duża kolekcja krzyży relikwiarzowych podnosi atrakcyjność wystawy. Poza dewocjonaliami wykonanymi z metali możemy podziwiać tzw. ikonki podróżne. Są to kilkucentymetrowe kamienne płaskorzeźbione wyobrażenia świętych. Poniżej jeden z masywniejszych enkolpionów prezentowanych w Biskupinie (0dnaleziony w Czermnie-Czerwieniu).

Nie mogło zabraknąć także brązowych zawieszek w kształcie toporków.

Kolejnym wyjątkowym znaleziskiem jest ołowiana plomba księcia Dawida Igorowicza z XII wieku odnaleziona na grodzisku w Sąsiadce. Sposób jej zamocowania mógłby być jednak trochę lepszy ;)

Całość sprawia miłe dla oka wrażenie, zachęcamy do odwiedzenia wystawy w Biskupinie.

Königslutter am Elm

2010-10-22T20:53:00.018+02:00

Analogicznie do tympanonu z kościoła Św. Godeharda w Hildesheim, prezentowane są rzeźby lwów w Königslutter am Elm.

Na dworze eksponowane są kopie, natomiast wewnątrz kościoła znajdują się oryginały. Oceniając ich kondycje, taka decyzja wydaje się słuszna.

Owe lwy strzegą zaś bazyliki Św. Piotra i Pawła wraz z pozostałościami dawnego klasztoru w małym miasteczku w środku niemieckiego kraju. Ufundowana w XII wieku przez Cesarza Lotara III dla zakonu Benedyktynów, jest jedną z siedmu tzw. katedr cesarskich.

Tuż obok kościoła znajduje się drzewo, tzw. Lipa Lotara, rzekoma posadzona w 1135 roku, czyli w momencie rozpoczęcia budowy świątyni.

Dotknięcie klamki drzwi powoduje ich automatyczne otwarcie, zaś wejście w pole fotokomórki uruchamia nagrania z koncertem organowym, co w połączneniu z pięknie odnowionym wnętrzem rzuca na kolana zwiedzających, zwłaszcza kiedy jest się w ogromnym kościele samemu.

Grobowce Lotara III, jego żony Rychezy oraz Henryka Dumnego, ojca Henryka Lwa.

Romańskie krużganki.

Kilka szczegółów romańskich kapiteli (tego nigdy dość). W tym kilka różnych bestyj fantastycznych.

Atlas podtrzymujący na swych barkach świat - strop kościoła.

Miejsce wyjątkowe dla fanów romańskiej architektury, a najlepsze jeszcze przed nami. W kolejnym wpisie słynny fryz z mszczącymi się zającami.